Дар як сатр
» » Хоки ватан аз тахти Сулаймон хуштар

Хоки ватан аз тахти Сулаймон хуштар

28-06-2017, 07:02

Хоки ватан аз тахти Сулаймон хуштар


Декабри соли 1992.

Ҳазорҳо нафар шаҳрвандони Тоҷикистон дар ватани худ гуреза шуда буданд. Шароити зисти аксарияти онҳо вазнин буд. Маводи озуқа, сарулибос ва манзил намерасид. Аз ҳама бештар вазъи гурезаҳои навоҳии Шаҳритусу Қубодиён, ки дар паси симхорҳои сарҳад ҷой гирифтаанд, душвор аст. Гурезаҳо сахт гуруснагӣ мекашиданд. Аз таъсири сармою бемориҳо атфолу куҳансолон мефавтиданд. Тибқи маълумоти расмӣ, беш аз 30 ҳазор нафар фирориён сарҳадро убур карда, ба қаламрави Давлати исломии Афғонистон гузаштанд. Кор ба ҷое расида буд, ки силоҳбадастон фарзандони гурезаҳоро бо яроқу аслиҳа иваз мекарданд, занону духтаронро дастаҳои мусаллаҳи афғонҳо зӯран мебурданд. Ҳукумати Тоҷикистон бо роҳбарии Эмомалӣ Раҳмон баҳри ба Ватан бозпас овардани гурезаҳо тамоми чораҳоро меандешид...

8 моҳи ғарибӣ дар хоки Афғонистон

Махфират Саидраҳмонова, сокини Ҷамоати деҳоти ба номи Талбак Садриддинови ноҳияи Шаҳритус, яке аз ҳазорон шоҳиди ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон мебошад, ки бо гузашти беш аз 20 сол аз он рӯёрӯйиҳо ва низоъҳои мусаллаҳона, ёд овардани он рӯзҳои мудҳиш барояш бисёр сахту гарон аст.

Аз даст додани се фарзанди падар дар ин ҷанги шаҳрвандӣ, ғаму кулфати гурезагӣ ва 8 моҳи ғарибию сарсонӣ дар хоки кишвари бегона, яъсу ноумедӣ, шунидани оҳу шевани модарони фарзандбохта барояш осон набуд ва то ҳанӯз он саҳнаҳо қалбашро ба ларза меоваранд.

- Тирамоҳи соли 1992, вақте авзоъ нотинҷ шуду бехатарии мардуми осоишта дар водии Вахш таъмин набуд, - қисса мекунад Махфират, - ману падару модарам низ дар қатори дигарон аз Шаҳритус ба Ҷумҳурии исломии Афғонистон фирорӣ шудем. Се бародарам дар Тоҷикистон монданд ва се хоҳари дигарам, бо амри тақдир, ба ӯзбекистон фирорӣ гаштанд. Хуллас, оилаи мо, ки аз 32 нафар иборат буд, паҳну парешон шуда буд.

Аз рӯзи аввали ба марзи Афғонистон қадам гузоштан оромӣ надоштем. Тиру туфанг аз сари мо меборид. Аз ҳамон рӯзи нахуст аллакай ҳис кардем, ки дар хоки кишвари бегона ҳастем. Ба ҳамин минвол 7-8 моҳ он ҷо сукунат доштем.

Зимистони сахту кӯдакони парпеч

Ягона малҳами қалби мо - гурезаҳои иҷборӣ гуфтори “Хоки Ватан” аз радиои Тоҷикистон буд. Ҳамагӣ ба назди радиоприёмник рафта, гиряҳо мекардем. Баумед будем, ки садои ошное мешунавем ё аз азизе ба мо пайғом мерасад. Аз Худо тавалло доштем, ки мо - ғарибонро дубора ба хоки Ватани худамон баргардонад.

Дар ҳашт моҳи ғарибӣ ҳар луқмаи хӯрдаамон мисли заҳр буд. Бисёр пушаймон шуда будем. Намедонам, ки чаро мардум кӯр-кӯрона, яксара ба Афғонистон гузашта рафтанд. Шояд аз бими ҷон буд, ё аз овозаҳои беасос, ки ҳазорҳо нафар тарки диёр намуданд. Созмони Милали Муттаҳид дар он сӯйи марз гурезаҳоро дар хаймаҳо ҷой карда буд. Ғизо медоданд, муносибат хуб буд, аммо азбаски он ҷо ҳам оромию тинҷӣ набуд, дуогӯи суботу оромии Ватани худ будем, то тавонем ба зодгоҳҳоямон баргардем.

Зимистон он сол бисёр сард омада буд. Фасли сарморо андаруни хаймаҳо бо азиятҳо пушти сар кардем. Либосҳои зиёдеро рӯйиҳам ба кӯдакон мепӯшонидему бо кӯрпаҳо парпечашон мекардем, то аз сармохӯрдагии онон ҷилавгирӣ шавад. Мардҳо ба мардикорӣ мерафтанд, то ки ғизои изофӣ биёранд барои аҳли оила...

Даъвати Пешво: “Тоҷикистон шуморо интизор аст!”

Махфирату аҳли оилааш дар аввалҳои тобистони соли 1993 муроҷиати Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмонро ба кулли тоҷикони ғарибафтода ва ҳамватаноне, ки дар айёми ноосудагии кишвар қаламрави ҷумҳуриро ночор тарк карда буданд, тариқи радио шуниданд. Он ҷо Роҳбари давлат бо самимияти хоси тоҷикона чунин гуфта буданд: “Магар нолаи чуғзе нашунидед, ки манзилатон ба ёд намеояд? Ба Ватани худ баргардед. Хонаи шумо танҳо ба шумо насиб мекунад... То имрӯз 530 ҳазор нафар гурезагон ба ҷойи муқимии худ баргаштанд, аз ҷумла аз Афғонистон 8 ҳазор нафар омаданд.

Ба Ватан баргардед. Аммо мо ба шумо кӯҳи тиллоӣ ваъда намедиҳем. Ҳамин қадар мегӯем, ки як бурида ноне, ки дорем, якҷоя мехӯрем, як қатра обе, ки дорем, якҷоя менӯшем. Паҳлуи ҳамдигар истода, Ватани вайронаамонро обод месозем, иқтисоди харобгаштаашро барқарор мекунем.

Тоҷикистони мо ҳама чизро ва ҳамаи имкониятро дорад, ки ободу серу пур бошад. Биёед, ҳамаи инро истифода мебарем, то ки ободу озод бошем.

Ватан бе шумо холист, аммо донед, ки шумо ҳам бе Ватан пурра нестед. Сарзамини меҳмоннавози афғон барои шумо нишемангоҳ аст, аммо замини хуни нофрехтаи шумо ин ҷост. Ёд доред, ки мегӯянд: “хоки Ватан аз тахти Сулаймон хуштар”... Халқи азизам, Тоҷикистон шуморо интизор аст!”.

Пас аз он ки даъвати Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмонро шуниданд, аҳли табори Махфират бисёр шоду беқарор шуданд. Бидуни дудилагӣ аъзои оилаи худро дар созмонҳои махсуси кор бо гурезаҳо номнавис карданд, то барои бозгашташон ба Ватан мусоидат кунанд. Дар гурӯҳи якуми гурезаҳое, ки аз ҷойи иқомати муваққатии онҳо ба Тоҷикистон баргаштанд, Махфирату пайвандонаш низ буданд. Онҳо ҳеҷ бовар надоштанд, ки дар Ватан боз мисли пешина сарҷамъ мешаванд, сари як дастархон мешинанду нони гандумии худро бо хотири ҷамъ тановул мекунанд. Махфират мегӯяд, аҷаб лаззати нотакрор дошт он нони гарми танӯрие, ки бори аввал пас аз бозгашт ба Ватан ба даҳон бурданд...

Достони нопадидшавии се бародари Махфират

- Ду бародари калониам соҳиби зану фарзанд буданд, - қисса мекунад М. Саидраҳмонова. - Мо гуреза шудему онҳо дар деҳа монданд. Яке аз онҳо дар он замон корманди мақомоти амнияти давлатӣ буд. Бародари хурдиам, вақте кушта шуд (охирҳои соли 1992), дар синфи 10 мехонд. Хоҷагии деҳқониамро ба номи ҳамон додари ғӯрамаргам Идибек гузоштаам, то аз ӯ нишона бимонад. Ҳамсояамон шоҳиди ин ҳол будааст, ки ду бародари калонии маро силоҳбадастон аз дохили хона гирифта ба самти номаълум бурдаанд. Идибекро ба хотири шоҳиди ин ҷиноят шуданаш дар рӯйи хона ба ҳалокат расонидаанд. Ҷасади ӯро баъдан ҳамсояҳо дар саҳни ҳавлӣ ба хок супурдаанд.

Аммо то ба ҳол аз бародарони калонӣ дараке нест. Хабар доданд, ки онҳоро кушта, дар як қабри дастаҷамъӣ хокпӯш кардаанд. Хостем, ки ташхис кунем, аммо бузургсолон гуфтанд, ки онҳо шаҳиданд ва набояд он қабри умумиро боз кард...

То ҳол модарам ба умед аст, ки ақаллан яке аз он ду бародар аз дари хона “Оча, салом” гуфта медарояд. Модарам ҳатто намегузорад, ки онҳоро “марҳум” номем. Ҳанӯз ҳам чашмбароҳи писаронаш аст. “Дунё ба умед аст”, - мегӯянд. Модарамро ҳамин умеди дидори яке аз фарзандони гумкардааш зинда медорад.

Хоҳарони Махфират: аз умеди зинда мондан, то соҳибмаълумот шудан

- Се хоҳарам, ки моҳи ноябри соли 1992 ҳамроҳи мо барои гуреза шудан ба заставаи ноҳияи Шаҳритус омада буданд, он ҷо дар монданд, - ба ёд меорад Махфират. – Онҳо натавонистанд ҳамроҳи мо ба Афғонистон гузаранд. Хоҳаронамро дар сарҳад як дӯсти падарам вохӯрда бо худ лаблаби дарё то ба Тирмизи ӯзбекистон бурда буд. Баъди бозгашт аз Афғонистон то чанд моҳи дигар аз хоҳарон дарак надоштем. Модарам маъюсу синачок буд аз он ки 6 фарзандаш бенишонанд. Хушбахтона, пас аз тақрибан як сол он дӯсти падарам аз ӯзбекистон ба Шаҳритус омаду шодиёна дод, ки хоҳаронам зиндаву саломатанд.

Хоҳаронамро баъди бозгашт азғарибӣ ба хотири он ки аз меваҳои шаҳдбори истиқлолият бичашанд, шомили донишгоҳҳо намудем. Ҳоло онҳо шукронаи ваҳдати сартосарӣ ва оромии кишвар мекунанд, ки ба рағми ҳама мушкилоту қолабҳои фикрии консервативии мардуми деҳ (то он вақт дар деҳа ба таҳсили духтарон дар мактабҳои олӣ назари нек надоштанд), соҳиби маълумоти олӣ гардида, ба ҳайси омӯзгор фаъолият доранд.

Худи ман ҳам аввалин зан дар Ҷамоати деҳоти ба номи Талбак Садриддинови ноҳияи Шаҳритус ҳастам, ки хоҷагии деҳқонӣ ташкил додам. Ҳамчунин якумин зани соҳибмаълумот дар деҳа ба ҳисоб меравам, чун риштаи иқтисодии Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа ба номи Носири Хусравро хатм кардаам...

Самараи неки ваҳдат ва суботу оромии кишвар

Инак, 13 сол мешавад, ки Махфират ба ҳайси сарвари хоҷагии деҳқонии пахтакор дар ноҳия кор мекунад ва хушбахт аст, ки таҷрибаи кору роҳбарии ӯро барои дигарон ҳамчун намунаи ибрат муаррифӣ мекунанд.

М. Саидраҳмонова ҳоло зиёда аз як гектар боғ дорад. Ҳосили хубе ҳам аз ин боғ ба даст меояду аз даромадаш аҳли хонаводаро таъмин мекунад. Соли 2016 ба Махфират мукофоти раиси вилоятро ҳамчун “Беҳтарин боғпарвар” тақдим намуданд, ки нишоне аз қадрдониҳои заҳамоти ӯст. Имрӯз Махфират пешоҳанг асту даҳҳо нафар занону духтарони деҳро бо шуғл таъмин кардааст. Ба онҳо тарзи дурусти пешбурди кори кишоварзӣ, истифодаи самараовари замин ва боғдориро меомӯзад.

- Ин ҳама самараи ваҳдату истиқлол аст, ки имрӯз зани тоҷик метавонад озодона таҳсил ва кор кунад, роҳбарии хоҷагиҳо, ташкилоту муассисаҳоро ба уҳда дошта бошад, - мегӯяд ӯ. - Тамоми шароит ва имконот барои рушди соҳибкории занон имрӯз дар кишварамон фароҳам аст, ки аз он шукрона бояд кард.

Имрӯз хонаҳоямон обод шуданд, рӯзгорамон аз пештара дида беҳтар гардид. Шукронаи истиқлолияту ваҳдат мекунем, ки зиндагии осуда дорем, бо хотири ҷамъ сар ба болин мегузорем, амниятамон таъмин аст. Ҳама озодона аз пайи кору зиндагӣ, дар фазои сулҳу субот умр ба сар мебаранд. Бовар кунед, сулҳу ваҳдат ва амнияти миллӣ беҳтарин неъмат аст, ки инсон дошта метавонад.

Носирҷон МАЪМУРЗОДА,
“Хатлон”



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Бозгашт ба Ватан

Бозгашт ба Ватан

Хабарҳо, Чеҳранигорӣ, Ҳаёти иҷтимоӣ, САТТОР ҚАРАХОНОВ
Модарон посдори ваҳдатанд

Модарон посдори ваҳдатанд

Хабарҳо, Чеҳранигорӣ, ҲАНГОМА ПАҲЛАВОНОВА
Марҳалаи нави эҳёи миллати тоҷик

Марҳалаи нави эҳёи миллати тоҷик

Сиёсат, Ҳаёти иҷтимоӣ, Хабарҳо, Ҳуқуқу амният, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
Кӯдакони замони ҷанг чӣ орзу доштанд?

Кӯдакони замони ҷанг чӣ орзу доштанд?

Ҳуқуқу амният, Ҷавонон ва варзиш
Зане, ки 40 нафар гурезаро паноҳ дода буд

Зане, ки 40 нафар гурезаро паноҳ дода буд

Ҳаёти иҷтимоӣ