Дар як сатр
» » Ҳувияти миллӣ дар таърихи тоҷикон масъалаи калидист

Ҳувияти миллӣ дар таърихи тоҷикон масъалаи калидист

27-02-2015, 13:22

Вазифаи имониву виҷдонии ҳар як фарзанди бонангу номуси миллат ин аст, ки ҳушёриву зиракии сиёсиро аз даст надода, дар шароити пуртазоди сайёра ва торафт шиддат гирифтани рақобати байни қудратҳои ҷаҳони имрӯза барои тарбияи фарзандон дар руҳияи худогоҳиву худшиносии миллӣ, ватандӯстиву ватанпарастӣ, илмомӯзӣ, аз худ кардани касбу ҳунарҳои замонавӣ, забонҳои хориҷӣ ва технологияҳои пешрафта ба хотири пешрафти иқтисодиву иҷтимоии давлати соҳибистиқлоли хеш мунтазам ҷаҳду талош намояд.
ЭМОМАЛӢ РАҲМОН


Ҳувияти миллӣ дар таърихи тоҷикон масъалаи калидистВоқеан ҳам чун ҳамешагӣ Сарвари давлат моро мунтазам аз натиҷаву хулосаҳои воқеаву ҳодисоти имрӯза ҳушдор медиҳад.
Умуман, миллати тоҷик таърихан ва табиатан сулҳдӯст, фарҳангпарвар, офарандаи ганҷинаҳои тамаддуни башарӣ, созандаву бунёдкор мебошад ва ин сифатҳои олиро насл ба насл инкишоф дода, дар таърихи навини халқамон саҳифаҳои заррину дурахшонро сабт мекунад.

Дар масири таърихи дунявӣ ҳар қавму халқияту миллияте дар маҳали муайяне иқомат ихтиёр намуда, дар ҳамзистӣ расму одату анъанаҳои ба ҳам хосеро эҷод кардаанд ва маҳз бо истифодаву риоя ва нигоҳдошти ҳамаи ин хешро ба ҳайси халқу миллати мустақил муаррифӣ намуда, аз ҷониби дигарон эътироф гаштаанд. Азбаски дар дунё теъдоди зиёди чунин халқу миллатҳо мавҷуд аст ва тазоду рақобату муқобилат аз русуми қадими ин олам аст, тамаддунҳои мухталиф бо тазоду задухурдҳо дар хилофи ҳамдигар борҳо қарор гирифтаанд. Ҳамин тариқ, дар таърих миллатҳои қодир ва халқу миллатҳои заифу мазлум арзи ҳастӣ намудаанд. Миллатҳои камқувват ва тамаддунҳои заиф ба муқобилату фишори милали абарқудрату тамаддунҳои пурқувват тоб наоварда, таслим ва мутеи эшон гаштаанд.

Мардуми мо аз қадим соҳибтамаддун буданд, тамоми тарзи зиндагонии миллии мо дар асоси қонун, фарҳанг, маънавиёт, тафаккури миллӣ эҷод, ташаккул ва интишор ёфт. Чуноне ки таърих собит намудааст, он мардуме, ки мавриди ғасбу истило қарор гирифтаанд, фарҳангу тамаддуни хешро ё тамоман, ё қисмати бештари онро аз даст дода, мутеи фарҳанги ғосибон гаштаанд. Аммо бузургии фарҳанги мо дар он аст, ки сарзамини моро дар давоми зиёда аз ҳазор сол ғосибони бегона ғасбу ғорату намудаву ҳукм фармуда, зулму сиёсати хешро ба сарамон бор карданд, натавонистаанд осебу газанде ба он расонанд ва баръакс онро пазируфта, мутеъ ва пайравони он гаштанд. Замоне милали абарқудрат баъди бархурди сиёсиву иқтисодию фарҳангӣ барои тороҷи молу сарват ва паҳну парешон намудани забону фарҳанги хеш ба сарзаминҳои ғайр дарафтоданд ва ин миллатҳои заиф мавриди истисмору истифодаи эшон ва ҳомили забону фарҳагашон гаштанд. Кишварҳояшон ба ғорату тороҷ, арзишҳои миллияшон дар кунҷи фаромӯшхонаҳо абадӣ ҷой гирифтанд. Мардуми тоҷик низ ба ин қурбониёни таърихӣ шомил буда, асир ва мутеи миллати абарқудрате гашт, ки ин асорат оқибатҳои талху нанговареро аз худ мерос гузошт.

Ҳувияти миллӣ дорои ҷиҳатҳои гуногун буда, бо ҳуқуқи шаҳрвандӣ ва шаҳрвандии миллӣ робитаи наздик дорад, ки ба баробарии инсонҳое мебарад, ки узвияти як давлати миллиро пазируфтаанд. Аз ин ҷиҳат Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ақалиятҳои нажодӣ, забонӣ ва қавмӣ низ дар Конститутсияи (Сарқонуни) худ ҳуқуқҳоеро ҷой додааст, ки муҳимтарини онҳо баробарӣ дар мақомоти сиёсӣ ва идории ҷомеа, баробарӣ дар таҳсилот, кори муносиб ва имконоти истироҳат, баробарӣ дар ҳуқуқ ва имтиёзҳои қонунӣ, баробарӣ дар ҳуқуқи вобаста ба масъалаҳои сиёсӣ ва вазифаҳои он ва ғайра мебошад. Ба андешаи мо, аъзои як миллат агар эҳсос кунанд, ки дар ҳуқуқҳои зикршуда мавқеияти баробар бо якдигар доранд, ҳувияти миллӣ ба буҳрони камтаре рӯ ба рӯ хоҳад гашт. Аммо агар дигар қавмҳо натавонанд худро бо раванди миллатсозӣ, адабиёти миллӣ, забони расмӣ, таълимоти умумӣ ҳамоҳанг созанд, ба ҳадди шаҳрванди дараҷаи дуюм сукут карда, аз ҳуқуқ маҳрум ва ба ҳошияи ҷомеа ронда мешаванд. Ин эҳсоси маҳрумият боиси тақвияти ҳувиятҳои пасттари миллӣ (монанди қавмият, нажод, маҳалгаройӣ ва ғайра) хоҳад шуд.

Дар замони муосир кишварҳои олам на танҳо арзишҳои миллии хешро ҳифз намудаву аз махлутшавӣ нигоҳ медоранд, балки ба ҳар василае, бо сарфу хароҷоти зиёди пулию молӣ таъсиру нуфузи фарҳангу забонҳои хешро дар дигар манотиқ ҷой медиҳанд. Аммо дар асл ин «тамаддунҳои пешрафта»-и ҷаҳони муосир нисбат ба фарҳанги асили мо дар зинаҳои паст қарор дошта, асос ва маншаи хешро аз тамаддуни мо гирифтаанд. Зеро замоне, ки ин «тамаддунҳои пешрафта» тавлид гаштанд, тамаддуни мо ба дараҷаи баланди рушдаш расида буд. Танҳо ба он либоси худӣ пӯшонидаанд.

Ба таври куллӣ тамоми зуҳуроти навсозӣ дар кишвари мо аз нигоҳи илмӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ асосёфта буда, барои ба ин ҳадафи воло расидан Ҳукумати мамлакат кӯшиши зиёд ба харҷ додааст, то ин ки шохаҳои фарҳангӣ ва иқтисодии ҷомеаҳои пешрафтаи дунё шинохта шаванд ва мавриди таваҷҷуҳ қарор гиранд.

Илова бар ин, аз ҷониби Сарвари кишвар Эмомалӣ Раҳмон талошҳои зиёд сурат гирифт, то ҷомеапазирии наве дар асоси нигариш ва бартарии фарҳанги миллӣ ба вуҷуд оварда шавад ва дар ростои таҳкими ин ҷомеапазирӣ саъйи зиёд шудааст, то сиёсати миллигароёнаи худро дар чаҳорчӯбаи арзишҳои миллӣ ва волои башарӣ барномарезӣ намоем.

Байни Ваҳдати миллӣ, худшиносӣ ва меҳаншиносӣ робитаи мутақобила ва ҳасана вуҷуд дошта, аз тариқи худшиносӣ инсон худ ва Ватани хешро мешиносад. Дар ҷавҳари ӯ аз арҷгузорӣ ба Ватанаш меҳру муҳаббат ба вуҷуд меояд. Аз ин рӯ, зарур аст, ки ҳар як шаҳрванди тоҷику тоҷикистонӣ бошуурона худро шиносад, то ватанпарасти воқеӣ гардад. Дар баробари ин, барои расидан ба ҳадафи ормонии миллат, яъне Ваҳдат ва якпорчагии тоҷикон, дар насли ҷавон ҳисси фарзанди Ватан будан тарбия карда шавад. Ватанпарастӣ ҳамчун ҳисси фаромиллӣ ва фароқавмӣ инкишоф ёбад ва ин арзишҳо барои тамоми миллат ва аҳли ҷомеа якранг қабул карда шаванд.

Ватанпараст танҳо он шахсе нест, ки ба хотири Ватан ҷон фидо мекунад, ватанпараст он шахсест, ки ба хотири дифои нангу номуси миллӣ, марзу бум, амният, фарҳангу тамаддуни миллат, илми, забон, эъмори шаҳрҳои нав барои миллат хидмат мекунад. Барои дарки худшиносии миллӣ ва ватанпарастиву Ваҳдати кишвар мо бояд шаҳрванди кишвари худро эҳтиром намоем ва ӯро ҳамчун гавҳараки чашм эҳтиёт кунем.

Мо, тоҷикон ва тоҷикистониён, бояд бисёр фаъол бошем, бештар кор кунем, то ин ки якҷоя дарк намоем, ки ҳувияти миллӣ ва қабули арзишҳои умумибашарӣ барои ташаккули миллати тоҷик хидмат хоҳад намуд. Фарҳанг, забон ва арзишҳои миллии тоҷикиро ҳеҷ кас аз мо гирифта наметавонад. Ин моли миллати мост. Бинобар ин онҳоро бояд рушд ва такомул дод.

Дар таърихи тамаддун ва фарҳанги башар маълум аст, ки ҳар як миллат рисолати азалияшро анҷом дода, дар масири рушди он ҷойгоҳи хешро муайян месозад. Намунаи барҷастаи ин миллати тоҷик аст, ки зуҳури он кохи пуршукӯҳи илму маърифатро рифъат бахшида, ҳамчун борони файзбахш ба рушду нумӯи маорифу фарҳанги олам оби ҳаёт додааст. Дар домони пурфайзи модари тоҷик фарзонагоне тарбия ёфтаанд, ки на танҳо сарзамини тоҷиконро ибодатгоҳи хирадмандон сохтанд, балки донишро ҷавшани хеш намуда, башариятро ба дунболи илму маърифат кашиданд. Тоҷикон низ имрӯзҳо бояд ин рисолати аслии худро фаромӯш насозанд. Ҷойгоҳи ҳувияти миллӣ дар таърихи қавму нажоди тоҷикон яке аз масъалаҳои калидӣ мебошад.

А. Пиров,
номзади илмҳои фалсафа, дотсент,
декани факултаи таърих ва ҳуқуқ,

Д. Алимов,
номзади илмҳои таърих,
ДДҚ ба номи Носири Хусрав



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Худшиносу ҳомии ватан бошем

Худшиносу ҳомии ватан бошем

Хабарҳо, Ҳуқуқу амният, Ҷавонон ва варзиш, КОМРОНИ БАХТИЁР
Эмомалӣ Раҳмон – Пешвои арзандаи миллати тоҷик

Эмомалӣ Раҳмон – Пешвои арзандаи миллати тоҷик

Сиёсат, Ҳаёти иҷтимоӣ, Хабарҳо, Номаҳои Шумо
Фарзанди фарзонаи миллат

Фарзанди фарзонаи миллат

Сиёсат, Хабарҳо, Номаҳои Шумо
Ваҳдати миллиро чун дастоварди миллӣ пос дорем

Ваҳдати миллиро чун дастоварди миллӣ пос дорем

Сиёсат, Хабарҳо
Ташаккули худшиносии миллӣ барои мо зарур аст

Ташаккули худшиносии миллӣ барои мо зарур аст

Маориф ва илм