Дар як сатр
» » «Тути балхӣ» - яке аз беҳтарин анвои тут

«Тути балхӣ» - яке аз беҳтарин анвои тут

30-04-2018, 12:09

Ба иддаои олимони табиатшинос, то ба кишоварзӣ рӯй овардани ниёгонамон дарахтони тути ваҳшӣ дар мавзеъҳои мусоиди доманакӯҳҳо ва дараҳо месабзиданд. Онҳоро «тути хасакӣ» меномиданд, ки меваашон майдаи сафедранг мебошад. Кишоварзон дар давоми ҳазорсолаҳо тутҳои ваҳширо парвариш карда, сифати меваи онҳоро хеле баланд ва ба ниёзҳои худ муносиб намуданд.

 

Яке аз беҳтарин навъҳои ин мева «тути балхӣ» мебошад, ки бо роҳи пайванд зиёд мешавад. Ва худи номаш шаҳодат медиҳад, ки он дар вилояти Балхи бостон, яъне маркази кишвари Бохтар, ки ҷануби Тоҷикистон, шимоли Афғонистон ва атрофи онҳоро дар бар мегирифт, рӯёнида шудааст. Тути навъи балхӣ аз беҳтарин анвои тут дар ҷаҳон шинохта шудааст.

Дар давоми ҳазорсолаҳо меваи тут ғизои муҳими тоҷикони кӯҳистон буд. Рустанишиносони номӣ С. Корженевский, Н. Вавилов, М. Попов ва мардумшинос М. Андреев ва дигарон барҳақ тутро «дарахти тоҷикон» номидаанд.

Агар дар кӯҳистони тоҷик тут яке аз ғизоҳои муҳим бошад, дар бахшҳои ҳамворӣ он манбаи асосии парвариши кирми пилла ба шумор мерафт. Эҳтироми мардуми мо нисбат ба дарахти тут хеле зиёд буд ва онро дарахти файзбахшу муқаддас мешумурданд.

Дар солҳои гушнагӣ ва қаҳтӣ ба шарофати меваи муфиди тут ҳазорон нафар аз марг наҷот ёфтаанд. Пештар дар шаҳру деҳоти тоҷикон қариб ҳавлие набуд, ки дар он як-ду ё зиёда дарахти тут набошад.

Меваи тут барои инсон фоиданок аст. Таркиби он аз қанд ва витаминҳои  гуногун ғанӣ мебошад. Дар тибби халқӣ ширинии тут чун давои хуб барои табобати як қатор бемориҳо истифода мешавад.

Дарахти тут то баландии 2300 метр аз сатҳи  баҳр мерӯяд ва дар 3-4-солагӣ ба ҳосил медарояд. Аммо ҳосили аз ҳама баландро дар 20-50 -солагиаш медиҳад. Тут растаниест, ки дар ҳама намуди хок, хусусан регзору санглох хеле хуб мерӯяд, баландиаш то ба 25 метр мерасад, чӯбаш сахту вазнин аст. Як дарахти тут аз 10 то 40 кило тутмавиз медиҳад.

Меваи тут ҳамчун доруворӣ ва хӯрокворӣ истифода мешавад. Аз меваи расидаи он шарбат, мураббо, нӯшоба омода мекунанд.

Мураббои тут дар баробари ширин буданаш хосияти табобатӣ дорад. Мураббои тут ҳангоми шамолхӯрӣ, фишорбаландӣ ва бемориҳои дил фоидаовар аст.

Нӯшобаи тутро барои табобати шамолхӯрдагӣ ва бемориҳои сироятии вирусӣ ва сироятӣ истифода мекунанд.

Аз меваи тут шароб истеҳсол мекунанд. Винои тутро дар охири июл ва ё аввали август баъди пухтани тут тайёр мекунанд. Барои шароб танҳо меваҳои пухтагӣ ба кор мераванд.

Аз қадим тутро барои табобат истифода мебурданд. На танҳо мева, балки дигар ҷузъҳои тут низ фоидаоваранд.

1. Баргҳо. Дар онҳо маводҳои фоидаоваре чун тиамин, рибофлавин, кислотаи никотинӣ мавҷуд аст. Дар тибби халқӣ фаррох истифода мешаванд. Ҳамин тавр, аз барги тут биостимулятори Фомидол сохта шуд, ки барои табобати экзема, тарбод ва дигар касалиҳо истифода мешавад.

2. Пӯстлох. Хокаи аз он омодашударо дар равғани растанӣ меомезанд ва барои табобати захм истифода мекунанд. Ҳамчунин, оби он барои табобати фишорбаландӣ истифода мешавад.

3. Реша. Омехтаи тут барои табобати бемориҳои дилу рагҳо ва фишорбаландӣ истифода мешавад.

Масъули гӯша

Ҳангомаи ИСМАТ,

«Хатлон»



Шарҳи хонандагон +
viagra online kaufen europa
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
where can i buy viagra in lagos nigeria
viagra without a doctor prescription
sildenafil citrate 100 mg vs viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
getting viagra vietnam
canadian pharmacies online
buy single viagra pills
11 июн 2018 22:46
bula viagra 50mg pfizer
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies shipping to usa</a>
viagra vs cialis price
canadian pharmacies online prescriptions
taking 2 50mg viagra
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without prescription</a>
viagra discounts coupons
viagra without a doctor prescription
where do i get viagra in hyderabad
12 июн 2018 02:13
can get viagra free nhs
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">legitimate canadian mail order pharmacies</a>
cheap generic viagra australia
online canadian pharmacies
sildenafil to buy
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a prior doctor prescription</a>
nomes de genericos de viagra
generic viagra without a doctor prescription
viagra online cheapest
15 июн 2018 17:43
viagra generic viagra
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
viagra generic usa
viagra without a doctor prescription
can you buy viagra high street
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
viagra generika kaufen erfahrung
canadian pharmacies online
pharmacy viagra prices uk
16 июн 2018 14:56
viagra for men price in chennai
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canada pharmacies</a>
generic viagra 24h
canada pharmacies online prescriptions
buy legitimate viagra
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a prior doctor prescription</a>
viagra discounts
viagra without prescription
farmaco viagra generico
16 июн 2018 19:54
kamagra cheap viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">legitimate canadian mail order pharmacies</a>
viagra online shops im test
canadian pharmacies online
us based generic viagra
<a href="http://viagradcvy.com/#">generic viagra without a doctor prescription</a>
get more out viagra
viagra without doctor prescription
get right back up like viagra lyrics
18 июн 2018 01:36
does viagra become generic
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
generic soft tab viagra
viagra without a doctor prescription
kmg 150 viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online</a>
where can i buy viagra uk
canadian pharmacies online
20mg cialis vs 100 mg viagra
18 июн 2018 02:07
take viagra and cialis together
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without doctor</a>
best online pharmacy for viagra
viagra without doctor prescription
looking for cheap viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies that ship to the us</a>
best way to get prescribed viagra
top rated online canadian pharmacies
viagra 800mg
18 июн 2018 08:34
is viagra illegal to buy online
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian online pharmacies</a>
does generic viagra work same real stuff
canadian pharmacies that ship to the us
images of generic viagra
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a prior doctor prescription</a>
buy herbal viagra ireland
viagra without doctor prescription
buying viagra online illegal
Дирӯз, 21:30

Матолиби дигар:

Қулфинай - давои камхунию подагра

Қулфинай - давои камхунию подагра

Тандурустӣ ва экология
Замин азизмоҳро соҳиби хона ва зиндагии хуб гардонид

Замин азизмоҳро соҳиби хона ва зиндагии хуб гардонид

Арсаи кишоварзӣ, НИЗОМИДДИН ИСОЕВ , АМОН МАҲКАМОВ
ИСТЕҲСОЛИ ЛИМӮ БАРЗИЁД ИҶРО ГАРДИД

ИСТЕҲСОЛИ ЛИМӮ БАРЗИЁД ИҶРО ГАРДИД

Иқтисоду тиҷорат
Агар гирифтори зуком шудед…

Агар гирифтори зуком шудед…

Хабарҳо, Тандурустӣ ва экология, ҲАНГОМА ПАҲЛАВОНОВА
Қафомонии ақлии кӯдакон ва наврасонро сабаб чист?

Қафомонии ақлии кӯдакон ва наврасонро сабаб чист?

Тандурустӣ ва экология