Дар як сатр
» » Полезиҳо ҷойи пахтакориро иваз карда метавонанд?

Полезиҳо ҷойи пахтакориро иваз карда метавонанд?

16-10-2015, 09:46


Полезиҳо ҷойи пахтакориро иваз карда метавонанд?
Аз ҳолати имрўзаи аграрии кишоварзӣ вилоятро ба ҳолати аграрӣ-саноатӣ, индустриалӣ табдил додан тақозои замони ҷаҳонишавист.


- Истифодаи оқилонаву самараноки обу замин, - омадааст дар Паёми Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон,-омили муҳими таъмини рушди устувори кишоварзӣ ва пеш аз ҳама, омили амнияти озуқавории мамлакат, манбаи асосии таъмин кардани корхонаҳои саноатии кишвар бо ашёи хом ва самти афзалиятноки зиёд кардани иқтидори содироти мамлакат ба шумор меравад.

Дар миқёси вилоят ҳаҷми умумии содирот дар соли 2014 99921 ҳазор доллари ИМА-ро ташкил намудааст. Соли 2013 дар вилоят 275116 тонна пахта истеҳсол шуда буд. Соли 2014 бошад, 262816 тонна, ки ин нисбати соли 2013 123000 тонна кам аст. Барои таназзули онро боздоштан имкониятҳои зиёде амалӣ нагаштаанд.

Мавриди зикр аст, ки пахта яке аз зироатҳои пурқиматтарини хоҷагии халқи вилоят ба ҳисоб меравад. Пахтакорӣ на танҳо манбаи асосии даромади хоҷагиҳои деҳқонии вилоят ба ҳисоб меравад, балки ба меҳнати фоиданоки ҷамъиятӣ бештар ҷалб кардани аҳолии қобили меҳнат, кам кардани сатҳи камбизоатӣ дар деҳот, беҳдошти шароити зисти онҳо мусоидат мекунад. Онҳое, ки ба ин зироати куллан техникӣ кам аҳамият медиҳанд, аз илми ояндабини ҷаҳони муосир дар зинаи паст қарор доранд.

Пахтакорӣ барои кишоварзони вилоят таърихи тўлонии авлодиро дар бар мегирад, гарчанде дар солҳои охир бо баъзе сабабҳо самаранокиаш каме коҳиш ёфтааст. Вале ин маънои онро надорад, ки мо бояд аз ҳисоби заминҳои пахта масоҳати зироатҳои полезиро васеъ бинамоем. Ягон зироати кишоварзӣ дар коркарди ниҳоӣ ба пахта баробар шуда наметавонад. Олимон муайян кардаанд, ки аз ашёи хоми пахта зиёда аз 200 намуди маҳсулоти истеъмолӣ истеҳсол кардан имконпазир аст. Аз полезиҳо манфиати фардӣ зиёд бошад ҳам, вале манфиати ҷамъиятӣ кам аст. Таҳлилҳое, ки ба илми иқтисод, агрономӣ қиёс кардам, ба чунин хулоса омадам, ки аз сабаби риоя накардани омилҳои одӣ ҳосили имконпазириро ба даст наовардаем.
…Тухмипарварӣ дар пахтакорӣ пурра ба талаботи ҳамчун тухмӣ кафолатнок кайҳо боз аз байн рафтааст, мо тухмӣ нею чигити техникӣ мекорем. Таҷрибаҳоям нишон дод, ки ҳосилбандии шумораи чигит дар як пағаи пахта 5-6-тогиро ташкил менамояд.Ин нишондод дар пумбаҳои F1 30-40 кўрак пунба дар як ниҳол, дар як пағаи пахта бо 12 дона пунбаро ташкил менамояд.

Дорудиҳӣ бо агрегатҳои феълӣ дар чуқурии 10-15 см дар вақти об мондани пахтазор 50 дар сади ин, ки ғизо бо ҳамроҳи об ба заҳкашҳо мерезад, яъне меъёри фоиданокии доруҳои минералӣ ба ҷойи 09 коэфитсент истифодабарӣ ба 09-05 баробар гаштааст. Дар баробари натиҷаҳои пурсишам, ки зиёда аз 100 нафар роҳбарони хоҷагиҳои деҳқонӣ буданд, чунин хулосабардорӣ кардам, ки ба як гектари пахтазор 200-250 кг карбомиди холис бе нуриҳои фосфорӣ ва калийдор ду маротибагӣ медиҳанд, ин бар хилофи қоидаҳои агрономияи кимиёвӣ мебошад.

Барои рўёнидани 40-50-сентнер ҳосил аз як гектар пахта бояд на камтар 500 кг карбомид, 300 кг аммофос,100 кг нуриҳои калийдор дар се давра додан ҳатмист.

Обмонии байни ниҳолҳоро бояд ба ҷўяки дорудодашуда эҳтиёткоронаю бо меъёри ками сарфи об дар фосилаи як шабонарўз ба ниҳоли охир рафта расад, дар охири ҷўякҳо чуқурчаи на камтар аз 50 см омода созем, ки об аз он ҷо ҷорӣ нагашта ба заҳкашҳо резад. Баъди он обро аз ҷўяки обдодашуда баста, ба ҷўяки дору надодашуда сар додан лозим аст, бо фосилаи якуним то ду шабонарўз. Ин омил шуста шудани нуриҳо аз решаи ниҳолҳо коэфитсенти азхудкунии нуриҳоро ба 07 то 08 мерасонад.

Омили дигаре, ки коэфитсенти истифодабарии нуриҳоро кам мегардонад, ин нарм кардани байни ниҳолҳои баъди ғизодиҳӣ ва об, доруҳои минералӣ, аз ҷумла нитрогени баъди обдиҳӣ бояд на камтар дар ҳолати намнокии 65-70 дар садро дар хок дар фосилаи 10-12 шабонарўз нигоҳ бидорем, зеро қабулшавии ғизо дар мўякрешаҳо аз шабонарўзи 5-ум сар мешавад. Ин фосиларо дар вақти нармкунии байни ниҳолҳо риоя накунем, нуриҳои дар таркиби хокбуда пош хўрда бухор мешаванд.

Дар бобати сарчинкунии ниҳолҳо олимони ин соҳа ақидаҳои мухталиф доранд. Аммо таҷрибаҳоям шаҳодат медиҳад, ки сарчинкуниро дар ду давра гузаронидан ҳатмист, ки қадди ниҳолҳо ба 120-130 см мерасад ва нуқтаи сабзишро хеле эҳтиёткорона чидан лозим. Баъди 10-15 рўз тамоми шохҳои паҳлугии нуқтаи сабзишро чидан лозим, ин омилро бояд тавре анҷом дод, ки дар даҳаи аввали моҳи сентябр бояд дар пахтазор гулкунии ниҳолҳо қатъ гардад. Ин омил ба баландшавии ҳосил замина гузошта, супоридани ҳосил ба навъи якум ба 80-90 дар садро ташкил менамояд.

Имрўз даҳҳо навъи пунба кишт карда мешавад, ки ин ҳолат бесарусомониро ба вуҷуд овардааст. Ба хулосае омадам, ки ягон навъи пахта ба навъи «Флора» ҳамтогӣ надорад.

С. РАҲИМОВ,
роҳбари хоҷагии оилавии «Раҳимзода», устоди ДДҚ ба номи Носири Хусрав дар риштаи иқтисодиёт


Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Идомаи кишти пахта дар Хатлон

Идомаи кишти пахта дар Хатлон

Хабарҳо, Арсаи кишоварзӣ, ҲАНГОМА ПАҲЛАВОНОВА
То имрӯз дурнамо 51,3% иҷро шуд

То имрӯз дурнамо 51,3% иҷро шуд

Хабарҳо, Арсаи кишоварзӣ, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
Дурнамои чиниши пахта 31,9% иҷро шуд

Дурнамои чиниши пахта 31,9% иҷро шуд

Хабарҳо, Арсаи кишоварзӣ, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
Тоҷикистон тадриҷан ба кишвари индустриалӣ-аграрӣ табдил меёбад

Тоҷикистон тадриҷан ба кишвари индустриалӣ-аграрӣ табдил меёбад

Иқтисоду тиҷорат, Хабарҳо, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
АКС: Иди ҳосил дар вилояти Хатлон

АКС: Иди ҳосил дар вилояти Хатлон

Матолиби чандрасонаӣ