Дар як сатр
» » Хушо умре, ки сарфи «раҳмат» шуда!

Хушо умре, ки сарфи «раҳмат» шуда!

3-07-2015, 10:03

Хушо умре, ки сарфи «раҳмат» шуда!

Аз «дафтари зиндагӣ»-и Давлаталӣ Ёқубович Саидов, ки мамлу аз корнамоиҳои меҳнатист, интихоби беҳтарин қиссаи кушояндаи сухан осон нест. ӯ як узви одии ҷомеа: нафақахӯр аст, аммо рӯзгоре дошту дорад саросар панд. Шахсоне, ки шароити кории баробар бо ӯ доштанд ва доранд, кам нестанд, лек аъмоли аксарро бо умури бобои Давлаталӣ дар як паллаи тарозу гузоштан корест ношуданӣ.

...Мутобиқи ҳуҷҷат Саидов аллакай ба синни бобоӣ: 70 расидааст. Лек ба зоҳир фаротар аз 55-аш напиндорӣ. Чашмони монои дидаи кӯдак софу амсоли ҷавони бистсола серҳаракати вай, бадани чандир ва пӯсти каможанги орӣ аз доғи пирӣ дар замини афкори ношиносу навшинос ногузир чунин тухми ғалат мекоридааст.

– Нисбатан ҷавон монданам ду сабаб дорад: ғамгин нашудан ва меҳнати ҳалоли бе тамаъ кардан, - мегӯяд Саидов. - То ҳол авлоди моро ҳамчун боғпарварони асил дар Сари Хосор ба некӣ ёд мекунанд. Ман ки боғбониро дӯст медоштам, дар донишкадаи хоҷагии қишлоқ соҳаи агрономиро азхуд кардам. Деҳқонӣ нони ҳалол дорад. Ҳосили меҳнатро як инсон, як паранда мехӯрад, ки ин беҳтарин савоб аст.

...Соли 1970. Синфхонаҳои озодаи донишкада бо ғубору гармою сармои киштзорҳои ноҳияи Мир Сайи Алии Ҳамадонӣ иваз шуданд. Саидовро дар колхози “Дружба” раиси хоҷагӣ таъйин карданд. Баробари дамидани субҳ миёни 16 бригада мокувор давр мезад. Агар кор пеш намерафт, ба қавле чой аз гулӯяш намегузашт. Шабҳоро мижа таҳ накарда рӯз мекард ва роҳи файсалаи он ноҷӯрӣ мекофт: аз кӣ вобаста аст?; илоҷ чист? Ниҳоят, ба худ қавл медод: ин кор бояд иҷро шавад!

Дасташ намерасид, ки корҳои хона дар равшанӣ анҷом диҳад. Ба миёнҷойи замин хати барқ кашида буд. То соати як-дуи шаб каланд мезад, барои аҳли байт харбузаву бодиринг ... мепарварид, зери ниҳолакон нарм мекард, шохаҳои барзиёд мебурид, донишҳои агрономӣ аввал дар ҳотаи хеш таҷриба мекарду баъд дар мазрааи ҷамъиятӣ татбиқ. Аммо ...

– Ҷавон аст. Бояд корро аз табелчӣ ё бригадирӣ сар мекард, - гуфт боре равоншод Давлат Гадоев, котиби Президиуми Совети олии РССТ, дар ҳузури раиси колхоз ва меҳмонони туркману ӯзбеке, ки дар хоҷагӣ санҷиши республикавӣ мегузарониданд.

– Рости гап, аз он ки ҷавононро бо чашми кам мебинанд, андак озурдахотир шуда будам, - ба ёд меорад Давлаталӣ Ёқубович. - Вале меҳрубонии Парвардигорро нигар, ки муддати чор соли роҳбарии ман хоҷагӣ дар ноҳия ва вилоят доим ҷойи якум мегирифт ... Бригадирҳои боқувват доштем. Дар замин аз таҳти дил заҳмат мекашидем.

Ӯ бо нармию шафқат забони ҳар як коргарро меёфт. Ба коргарҷавонон бародарвор ва ба пирон писарвор ғамхорӣ зоҳир мекард. Бо насиҳати пири кордоне равиши корро ёфта будааст:

– Як вақт бо бобои Миралӣ Маҳмадалӣ дар “Оби Дара” нишаста будем. Писари калониаш - Зиёдалӣ рафиқам буд. Бобои Миралӣ он ҷо як гап гуфт:

- Бачам, хоҳӣ, ки обрӯ гириву корат пеш равад, бояд кору одамгарият бо ҳам баробар бошад. Агар ҳарчанд доно бошиву коргар, вале одамгарӣ надошта бошӣ, корат пеш намеравад. Агар одамгарӣ дошта бошӣ, аммо коргар набошӣ, дар ин ҳолат ҳам корат пеш намеравад.

- Одамгарӣ гуфта шумо ришва доданро дар назар доред?

- Не, як пиёла чой доданро ҳам одамгарӣ кардан мегӯянд. Одаме дар ноҳия, дар шаҳр зиндагӣ мекунад. Ҳар сол ду қуттӣ себ ё дигар мева муроот карданро одамгарӣ гӯянд. Коргарони худ, меҳмонон ва шахсони барҷомондаи атрофро ҳамин тавр шод мекардем. Коргар агар хурсанд бошад, шаб гӯӣ - шаб, рӯз гӯӣ рӯз бе истироҳат кор мекунад.

Овозаи роҳбари серғайрат ва чашмикордон - Давлаталии ҷавон ба гӯши роҳбарони аввали республика ҳам расид. Худи Ҷаббор Расулов, Котиби якуми Кумитаи марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон, ба хоҷагиаш омад.

- Он лаҳзаҳо ҳеҷ аз ёдам намеравад. Хато накунам, 10-уми июл буд. Пахта кӯрак бастааст, вале ҳоло нашукуфтааст. Манаму бригадиру обчиҳо. Аз мо дуртар бо роҳи сангӣ як автомашинаи ГАЗ-69 хоку чанг хезонида омад. Аз нишастгоҳи пеш раиси колхоз Абдураҳим Одинаев берун шуду аз қафо котиби райком Худоёр Раҷабов. Ва нафари дигар фаромада буд, ки ман шинохтам:

– Ҷаббор Расулов!

Дигарон бовар накарданд:

– Э, наход, ки роҳбари аввали республика бе огоҳӣ биояд?!

...Маро муаррифӣ карданд:

- Агрономи ҷавон, ...

Расулов пурсид:

- Ҳамин замин чӣ қадар пахта медиҳад?

Ҷавоб додам, ки муаллим, апробатсия гузаронида, ба хулосае омадаем, ки 40-сентнерӣ ҳосил хоҳад дод.

Худо раҳматаш кунад, мутахассиси боқувват буд. Қади ҷӯяк даромада, пахтаро паҳн карда, кӯракҳоро ҳисоб кард. Табъаш болида шуд. Гуфт:

- Писарам, раҳмат! 40 сентнер ҳосил медиҳад!

Давлаталӣ Ёқубович барои меҳнати ҳалолу пурсамар ду дафъа дар дигар ҷойҳои кор низ аз Ҷаббор Расулов раҳмат шунид, ду маротиба “УАЗ”-у "Жигулӣ" туҳфа гирифт, чандин бор қолин. Сармутахассис, ревизор, сарагрономи Управленияи хоҷагии қишлоқи ноҳияи Данғара, сарагроном, сардори Управленияи хоҷагии қишлоқ, роҳбари идораи "Селхозхимия"-и ноҳияи он замон навташкили Ховалинг, сарвари идораи "Плодоовощ"-и собиқ вилояти Хатлон ва ҳоказо кор кард. Аз таҳти дил, ки заҳмат мекашид, доим натиҷаҳои хуб ба даст меовард. Хоҷагиҳои зери роҳбарии Саидов дар ноҳияи Данғара баробари 8 музди кор мукофотпулӣ мегирифтанд, ки ин дар ҳама гӯшаву канори республика ками дар кам дида мешуд. То ба “Селхозхимия”-и Ховалинг гузаштани ӯ иҷроиши нақшаи солона аз рӯйи ҳама нишондиҳандаҳо ҳамагӣ 13 дарсад иҷро мешуд. Дар соли якуми кор Давлаталӣ Саидов нақшаи ин ниҳодро ба 112 дарсад расонид. Муддати 10 соли дигар нақшаро аз 160 то 180 дарсад иҷро мекард. Идора дар вилоят ва ҷумҳурӣ ҳамеша ё дар зинаи аввал буд ё дувум. Кормандон бо пули шӯравӣ, ки қурби баланд дошт, то 700 сӯм ҳақмузд мегирифтанд, ки ин як баробар аз маоши котиби райком зиёд буд.

Роҳҳоро аз барф тоза кардан, ба заминҳои камқувват пору рехтан, зидди ҳашарот дору пошидан вазифаи “Селхозхимия” буд.

– Ҳоло як ҷиҳати қафомонии хоҷагии қишлоқ набудани ҳамон идора аст, - шиква мекунад Давлаталӣ Ёқубович. - Он мададгори асосии кишоварзон буд.

Хотираи ҷолиб


Раиси вақти вилояти Хатлон Абдуҷалол Салимов овозаи меҳнатқаринии Давлаталӣ Саидовро шунида, ӯро ба кор даъват намуд.

– Аз инҳо кадомеашро, ки хоҳӣ, интихоб куну дар бари мо рост шав, обод намо: идораи пила, ҷангал, “Плодоовощ”, - пешниҳод кард раис.

– Бояд фикр кунам... Бо дӯстон маслиҳат кардан даркор, - посух дод Саидов.

Кори “Плодоовощ”, ки ба агрономӣ наздиктар буд, онро интихоб кард.

Соли 1994, - замони ҷанги шаҳрвандӣ буд. Ҳама ғорат шуда буд. Кор пеш намерафт.

Маҷлиси ҷумҳуриявӣ барпо шуд. Ҷамолиддин Мансуров, муовини вақти Сарвазири кишвар, аз кори сусти “Плодоовощ” интиқоди шадид намуд.

Давлаталӣ Ёқубович "кафид":

– Агар 20 Саидовро иваз кунед, натиҷае намешавад. Зеро дастгирӣ нест. Ман ҳамчун собиқадор барои ҳалли ин гуна ноҷӯриҳо таҷриба дорам.

Мушкил гӯё ҳал шуд. Баъди чанде аз бонки минтақавие чунин таклиф шунид:

– 130 миллион сӯм менависем. 100-тояшро медиҳему 30-тояшро не.

Саидов асабӣ шуд:

– Ҳазор раҳмат! Ман ин гуна ифлосиро дар умрам накардаам ва намекунам... Пагоҳ ба чашми халқ чӣ гуна менигарам?!
Пул надоданд. Ҳоли ташкилот вазнинтар шуд.

Хостанд анбори бекорхобидаро фурӯшанду идораро ба по хезонанд. Дуздон пешдастӣ карданд: то хоку хишти иморати давлатро “руфта” бурданд.

"Ба болои сӯхта - намакоб", сармуҳосиб хеле дер қойил шуд, ки корхона аз “Агроинвестбонк” 390 миллион сӯм қарзи фоизнок гирифтааст. Роҳбари пешини идора ин пулро дар ҷойҳои фароғатбоби Маскаву Эрон “бо шохӣ бод карда будааст”.

Дар кишвар индексатсияи асъор сурат гирифт. Он қарзи миёншикан андаке сабук - 1 миллиону 200 ҳазор сӯм шуд.

Замони судбозӣ набуд. Гунаҳкорро дар айни гирудори ҷанг касе намеҷуст. Вале Саидовро виҷдон азият медод.

– Имрӯз ки ман роҳбар ҳастам, бояд пулро барқарор кунам, - меандешид ӯ.

Огаҳ гардид, ки ширкати “Сафар - Сентр” як чиз - ним чиз аз идораи онҳо қарз гирифта будааст. Бо кӯмаки ёрон аз он ва дигар қарздорон пулҳои идораро ғундошта гирифт.

Ба “Агроинвестбонк”-и вилоят рафт, то қарзи идораашро пардохт намояд. Раиси он Исҳоқова аз шодӣ аз ҷо парида хест, оғӯшаш гирифт ва аз ду бари рӯяш бӯсид.

– Ман гирифтори балои азим будам, - дарди дил кард вай. - “Пулро додаӣ, ҷавобашро мегӯӣ! Чаро кафолатнома нагирифтӣ?!” гуфта аз ҷон серам карда буданд. Агар ягон рӯзи дигар дер мекардед, шояд маро ҷазои хеле сахт медоданд ... Шумо акаи қиёматиам!

Шуҳрати пирӣ


Давлаталӣ Ёқубович бо карами Парвардигор ба синни бознишаста шудан ҳам расид. Лекин давлати пирӣ рондан даркор гуфта ором нанишаст. Ба қавли худаш, акнун ормонҳои боқимондаро дар ҳотаи хеш дар ноҳияи Хуросон мешикаст. Қитъаи санглохеро киштбоб намуда, обёрӣ намуд ва 24 навъ дарахти гуногун нишонд. Тути сафеди бедонаро аз “Даштиҷум”, чормағзро аз Ховалинг, ангурро аз Регар, себро аз “Фахробод” овард. Ҳама навниҳолонро бо дасти худ пайванд намуд. Баҳри бароварда сохтани эҳтиёҷоти оила то чилону каҳолую хучу қарағочро муҳайё кард. Зиёда аз ин, ҳамасола дар зери дарахтон помидор, каду, пиёз, сирпиёз, лаблабуи сафеду сурх, ҷуворӣ, сабзиҷот, занҷабил ва ғайра менишонад. Хуллас, дар 20 садяк замини назди ҳавлӣ боғи миёни мутахассисон машҳур бунёд кард. Ҳар гоҳе сухан аз боби истифодаи самараноки мазрааи шахсӣ равад, пеши худиву меҳмон ба ҳайси намуна хонаи Саидовро мисол меоранд, меоянд, мебинанд. Зеро заҳматҳои ӯ, бемуҳобот, ба тавсиф кардану нишон додан меарзад.

Зери аксар шохи дарахтон поя зада шудааст, то аз серборӣ нашикананд. Гузаргоҳи канори боғ бисёр борик монда шуда, то ҳар як ваҷаб замин кишт гардад. Барои беоб намондани дарахтону зироатҳо ҳавзи обгирӣ сохтааст. Пору намехарад. Дар чуқурии вижае алаф, барги дарахт, каду, помидор, сабзӣ, лаблабу ва чизҳои дигари пӯсандаро рехта, аз болояш қадре хокистар мепошад. Маводи органикии тайёрро тирамоҳ канда, ба зери ҳар дарахт дутағораӣ мерезад. Заҳрхимикати зидди ҳашароти зараррасонро низ аз бозор намекобад. Бо се рӯз туршонидани 5 чизи дастрас: нос, сигори тезтаъми “Прима”, айнасобун, хокистар ва об барои як бор пошидан 400 литр маҳлуле омода мекунад, ки таъсираш аз маҳсули корхонаҳо монданӣ надорад.

Кори дигаре, ки Саидов кардааст, хеле камназир мебошад. Дар болои ҷӯяки ҳамеша намдору обдор гирд-гирди ҳота дар масофаи камобеш 30 сантиметр дурӣ аз шиғи ҳамсоя симтӯри муқаррарӣ кашида, 70-100 сар мурғ сар додааст. Ҳайратовар он аст, ки дар лаби ҳамин об боз як қатор дарахти тирак низ шинонидааст. Яъне ҳамон катаки хеле борик ҳам бардевории сарҳади замини ӯ ва ҳамсояаш аст, ҳам обраҳа, ҳам ҷойе, ки мурғон ҳеҷ гоҳ аз дохили он қасди зироатҳо карда наметавонанд ва ҳам ороёфта бо дарахтони арӯсқомат.

...Бобои Давлаталӣ бори ин ҳама заҳамотро танҳо намекашад. Гоҳ-гоҳе завҷаи меҳрубонаш Сафаргул Муродова кӯмакаш мекунад ва наберагон низ бо амри дил дасташ мегиранд. Чор духтар бо зиндагии хуши хеш андармонанду яккаписар бо хоси Худо тани қобили кор надорад, ки муттакои падар гардад.

– То аз касе чизе тамаъ кардан, бо обилаи дасту арақи пешонӣ нон ёфтан бароям хеле осон аст, - изҳор кард қаҳрамони мо. - Рӯзгорро аз ҳисоби ҳамин замин таъмин мекунам. Чунки даромади оилаи мо аз ҳисоби нафақа дар як моҳ буду шуд 450 сомонӣ аст. 250 сомонӣ ман мегирам, 200 сомонӣ ҳамсарам.

Гуфтанист, ки аҳли оила маҳсулоти бадастовардаро танҳо намехӯранд. Коми хешу табор, ҳаққу ҳамсоя, меҳмонон ширин мекунанд ва бозорҳои атрофро ғанӣ мегардонанд.

Ва воқеан, ба камина таъми гелоси сиёҳ бисёр писанд омад. Дасти шумо дард накунад!

Аз боқимондаи маҳсули дастранҷ оилаи Саидовҳо барои эҳтиёҷи хеш соле то 300-400 зарф мураббою шарбат, сабзавоти очорӣ тайёр мекунанд, кило-кило меваи хушк захира мекунанд, барои бо ғизо ҳамроҳ кардан дар халтаҳои латтагӣ кашнизу шибиту райҳон меғундоранд.

Мукофотҳои бешумор


– Писарам, вақте дар бораи ман менависӣ, пирам Нуриддин Маҳмудовро низ фаромӯш накун, - дар охири суҳбат аз ман хоҳиш кард Давлаталӣ Ёқубович. - Дар бораи устоди мо роман нависӣ ҳам меарзад. Инсони қаноатпеша буд. Ман дасти истеҳсолӣ, таҷрибаи корӣ ва покию покизагиро аз ӯ омӯхтаам. Эмомалӣ Раҳмон низ дастпарвари ҳақиқии мактаби ӯст.

– Майлаш, вале нагуфтед, ки барои меҳнатҳои ҳалоли бисёрсола бо кадом мукофотҳои давлатӣ сарфароз гардидаед.

– Ман барои халқ кор кардам, - ҷониби кулбаи фақиронааш нигоҳи бовиқоре афканда, гуфт Саидов. - Дар ҳар вазифае, ки будам, рӯйхати мӯйсафедону маъюбон, меҳтарони ҷангу ақибгоҳ ҳамавақт дар дастам буд. Ёрдам мекардам. Инро ҳеҷ кас намедонист. Солҳои ҷанги бародаркуш низ ба қадри ҳол аз ҳисоби худ ниёзмандонро дастгирӣ кардам.

– Ҳар як “раҳмат” як мукофот аст, - насиҳат мекард пири мо.
Ин мукофотҳо ҳисоб надоранд, писарам.

Зокир ҲАСАН,
Аълочии матбуоти Тоҷикистон



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Вохӯрии Давлаталӣ Саид бо соҳибкорони Хатлон

Вохӯрии Давлаталӣ Саид бо соҳибкорони Хатлон

Иқтисоду тиҷорат, Хабарҳо, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
Покию некӣ маромаш буд

Покию некӣ маромаш буд

Маориф ва илм
Эксперименти «Хатлон»: Ним рӯзи кор – 1 сомонӣ фоида…

Эксперименти «Хатлон»: Ним рӯзи кор – 1 сомонӣ фоида…

Ҷавонон ва варзиш
Таъмини амнияти озуқаворӣ аз истифодаи самараноки замин аст

Таъмини амнияти озуқаворӣ аз истифодаи самараноки замин аст

Хабарҳо, Арсаи кишоварзӣ, АСАЛМО САФАРОВА
Умре дар хидмати мардум

Умре дар хидмати мардум

Арсаи кишоварзӣ, МАЛИКОВ ҲУСЕЙН