Дар як сатр
» » «Тути балхӣ» - яке аз беҳтарин анвои тут

«Тути балхӣ» - яке аз беҳтарин анвои тут

30-04-2018, 12:09

Ба иддаои олимони табиатшинос, то ба кишоварзӣ рӯй овардани ниёгонамон дарахтони тути ваҳшӣ дар мавзеъҳои мусоиди доманакӯҳҳо ва дараҳо месабзиданд. Онҳоро «тути хасакӣ» меномиданд, ки меваашон майдаи сафедранг мебошад. Кишоварзон дар давоми ҳазорсолаҳо тутҳои ваҳширо парвариш карда, сифати меваи онҳоро хеле баланд ва ба ниёзҳои худ муносиб намуданд.

 

Яке аз беҳтарин навъҳои ин мева «тути балхӣ» мебошад, ки бо роҳи пайванд зиёд мешавад. Ва худи номаш шаҳодат медиҳад, ки он дар вилояти Балхи бостон, яъне маркази кишвари Бохтар, ки ҷануби Тоҷикистон, шимоли Афғонистон ва атрофи онҳоро дар бар мегирифт, рӯёнида шудааст. Тути навъи балхӣ аз беҳтарин анвои тут дар ҷаҳон шинохта шудааст.

Дар давоми ҳазорсолаҳо меваи тут ғизои муҳими тоҷикони кӯҳистон буд. Рустанишиносони номӣ С. Корженевский, Н. Вавилов, М. Попов ва мардумшинос М. Андреев ва дигарон барҳақ тутро «дарахти тоҷикон» номидаанд.

Агар дар кӯҳистони тоҷик тут яке аз ғизоҳои муҳим бошад, дар бахшҳои ҳамворӣ он манбаи асосии парвариши кирми пилла ба шумор мерафт. Эҳтироми мардуми мо нисбат ба дарахти тут хеле зиёд буд ва онро дарахти файзбахшу муқаддас мешумурданд.

Дар солҳои гушнагӣ ва қаҳтӣ ба шарофати меваи муфиди тут ҳазорон нафар аз марг наҷот ёфтаанд. Пештар дар шаҳру деҳоти тоҷикон қариб ҳавлие набуд, ки дар он як-ду ё зиёда дарахти тут набошад.

Меваи тут барои инсон фоиданок аст. Таркиби он аз қанд ва витаминҳои  гуногун ғанӣ мебошад. Дар тибби халқӣ ширинии тут чун давои хуб барои табобати як қатор бемориҳо истифода мешавад.

Дарахти тут то баландии 2300 метр аз сатҳи  баҳр мерӯяд ва дар 3-4-солагӣ ба ҳосил медарояд. Аммо ҳосили аз ҳама баландро дар 20-50 -солагиаш медиҳад. Тут растаниест, ки дар ҳама намуди хок, хусусан регзору санглох хеле хуб мерӯяд, баландиаш то ба 25 метр мерасад, чӯбаш сахту вазнин аст. Як дарахти тут аз 10 то 40 кило тутмавиз медиҳад.

Меваи тут ҳамчун доруворӣ ва хӯрокворӣ истифода мешавад. Аз меваи расидаи он шарбат, мураббо, нӯшоба омода мекунанд.

Мураббои тут дар баробари ширин буданаш хосияти табобатӣ дорад. Мураббои тут ҳангоми шамолхӯрӣ, фишорбаландӣ ва бемориҳои дил фоидаовар аст.

Нӯшобаи тутро барои табобати шамолхӯрдагӣ ва бемориҳои сироятии вирусӣ ва сироятӣ истифода мекунанд.

Аз меваи тут шароб истеҳсол мекунанд. Винои тутро дар охири июл ва ё аввали август баъди пухтани тут тайёр мекунанд. Барои шароб танҳо меваҳои пухтагӣ ба кор мераванд.

Аз қадим тутро барои табобат истифода мебурданд. На танҳо мева, балки дигар ҷузъҳои тут низ фоидаоваранд.

1. Баргҳо. Дар онҳо маводҳои фоидаоваре чун тиамин, рибофлавин, кислотаи никотинӣ мавҷуд аст. Дар тибби халқӣ фаррох истифода мешаванд. Ҳамин тавр, аз барги тут биостимулятори Фомидол сохта шуд, ки барои табобати экзема, тарбод ва дигар касалиҳо истифода мешавад.

2. Пӯстлох. Хокаи аз он омодашударо дар равғани растанӣ меомезанд ва барои табобати захм истифода мекунанд. Ҳамчунин, оби он барои табобати фишорбаландӣ истифода мешавад.

3. Реша. Омехтаи тут барои табобати бемориҳои дилу рагҳо ва фишорбаландӣ истифода мешавад.

Масъули гӯша

Ҳангомаи ИСМАТ,

«Хатлон»



Шарҳи хонандагон +
viagra prices at pharmacies
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without doctor prescription</a>
red viagra price
viagra without a prior doctor prescription
buy one viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">top rated online canadian pharmacies</a>
viagra compresse 100 mg
canada pharmacies
buy cheap viagra showuser
25 май 2018 04:02
cutting a 50mg viagra in half
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian online pharmacies</a>
pill viagra for the brain
canada pharmacies
sildenafil 50 mg onde comprar
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a doctor prescription</a>
pillola cialis viagra
viagra without a doctors prescription
viagra online pagamento postepay
25 май 2018 07:45
order viagra without rx online
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">top rated online canadian pharmacies</a>
viagra buy philippines
online canadian pharmacies
rush limbaugh gets caught with viagra
<a href="http://viagradcvy.com/#">generic viagra without a doctor prescription</a>
how to get a viagra free sample
viagra without a doctor prescription
nombre generico viagra
25 май 2018 13:41
is viagra on sale in spain
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without a prior doctor prescription</a>
buy viagra online uk next day delivery
viagra without a prior doctor prescription
long does take 25mg viagra work
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">best canadian mail order pharmacies</a>
viagra online 24 horas
canadian pharmacies shipping to usa
buy viagra over the counter in the uk
25 май 2018 14:32
get a prescription online for viagra
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online prescriptions</a>
viagra from pfizer online
canadian pharmacies that ship to the us
how to buy viagra
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without a doctor prescription usa</a>
buy generic viagra us
viagra without a doctors prescription
legitimate generic viagra
25 май 2018 19:37
how long before viagra is generic
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">best canadian mail order pharmacies</a>
viagra prices cvs pharmacies
canada pharmacies online prescriptions
hay viagra generica
<a href="http://viagradcvy.com/#">generic viagra without a doctor prescription</a>
buy viagra jellies
viagra without a doctor prescription
buy sildenafil citrate in australia
26 май 2018 07:19
indian viagra online
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">canadian pharmacies online prescriptions</a>
can viagra help to get pregnant
legitimate canadian mail order pharmacies
rush gets caught with viagra
<a href="http://viagradcvy.com/#">viagra without doctor</a>
generic viagra from the uk
viagra without doctor
when can viagra go generic
Дирӯз, 01:55
viagra vicodin together
<a href="http://viagranbdnr.com/#">viagra without prescription</a>
viagra for women price
generic viagra without a doctor prescription
cheap-generic-viagra.co.uk
<a href="http://canadamdonlineget.com/#">online canadian pharmacies</a>
buy viagra online spain
legitimate canadian mail order pharmacies
viagra going generic
Дирӯз, 21:55

Матолиби дигар:

Қулфинай - давои камхунию подагра

Қулфинай - давои камхунию подагра

Тандурустӣ ва экология
Замин азизмоҳро соҳиби хона ва зиндагии хуб гардонид

Замин азизмоҳро соҳиби хона ва зиндагии хуб гардонид

Арсаи кишоварзӣ, НИЗОМИДДИН ИСОЕВ , АМОН МАҲКАМОВ
ИСТЕҲСОЛИ ЛИМӮ БАРЗИЁД ИҶРО ГАРДИД

ИСТЕҲСОЛИ ЛИМӮ БАРЗИЁД ИҶРО ГАРДИД

Иқтисоду тиҷорат
Агар гирифтори зуком шудед…

Агар гирифтори зуком шудед…

Хабарҳо, Тандурустӣ ва экология, ҲАНГОМА ПАҲЛАВОНОВА
Қафомонии ақлии кӯдакон ва наврасонро сабаб чист?

Қафомонии ақлии кӯдакон ва наврасонро сабаб чист?

Тандурустӣ ва экология