Дар як сатр
» » КОРРУПСИЯ - МОНЕАИ АСЛИИ РУШДИ ДАВЛАТ ВА ҶОМЕА

КОРРУПСИЯ - МОНЕАИ АСЛИИ РУШДИ ДАВЛАТ ВА ҶОМЕА

11-01-2018, 21:49

10 январ–Рӯзи таъсисёбии Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия
КОРРУПСИЯ - МОНЕАИ АСЛИИ РУШДИ ДАВЛАТ ВА ҶОМЕА

«Таъсиси ниҳоди махсусгардонидашуда - Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия яке аз дастовардҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти муқовимат бо коррупсия мебошад, ки вазифаи он аз назорати истифодаи дуруст ва мақсадноки маблағҳои буҷетӣ, амволи давлатӣ, таҳкими қонуният, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, инчунин, манфиатҳои давлат ва ҷомеа иборат мебошад».

Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон

Дар ҷаҳони имрӯза яке аз монеаҳои асосӣ дар роҳи амалӣ гардонидани ҳуқуқу озодиҳои инсон коррупсия мебошад. Коррупсия рушди умумимиллӣ, болоравии иқтисодиёт ва некуаҳволии иҷтимоиро бозмедорад, боварии шаҳрвандонро ба давлат коста мегардонад, умедҳои ояндаи ҷавононро барҳам мезанад, табақаҳои камбизоати аҳолиро аз расидан ба рӯзи нек маҳрум мекунад, барои рушди иқтисодиёти пинҳонӣ ва истифодаи ғайримақсадноки маблағҳои давлативу ҷамъиятӣ шароит фароҳам меорад ва ба эътибору обрӯи давлат дар арсаи байналмилалӣ таъсири манфӣ мерасонад.

Давлат ва Ҳукумати мамлакат аз рӯзҳои нахустини ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ мубориза бо коррупсияро ҳамчун самти афзалиятноки фаъолияти худ қарор дода, дар самти ташаккули сиёсати давлатии зиддикоррупсионӣ ва фароҳам овардани заминаҳои мусоид барои муқовимати самаранок ба ин зуҳурот як силсила тадбирҳои заруриро амалӣ гардонид.

Ҳуқуқшинос Раҳмон Эмомалӣ Раҷабзод, ки доир ба таърихи муборизаи давлат ба муқобили коррупсия таҳқиқ анҷом додааст, бар ин андеша аст, ки ҳанӯз дар замони пайдоиши нахустдавлатҳои қадим ҳалли ин масъала ба яке аз муаммоҳои чигил табдил ёфта буд. Коррупсия дар ҳамаи давлатҳо, новобаста аз шакли идоракунӣ, режими сиёсӣ, шакли моликият ва низоми мафкуравӣ, ҷой дорад.

– Конвенсияи Созмони Милали Муттаҳид бар зидди коррупсия маҳз ба хотири мубориза алайҳи коррупсия, пешгирии сабаб ва омилҳои ба пайдоиши ҳуқуқвайронкуниҳои коррупси-онӣ мусоидаткунанда ва решакан намудани онҳо 31 октябри соли 2003 қабул шуда, баҳри амалӣ кардани ин мақсад чораҳои мушаххас пешбинӣ намудааст, – мегӯяд Эмомалӣ Раҷабзод. – Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз аввалинҳо шуда 25 сентябри соли 2006 ба ин ҳуҷҷати муҳим имзо гузошт. Конвенсияи мазкур 16 апрели соли 2008 аз ҷониби Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ (ратификатсия) шудааст ва минбаъд қисми таркибии системаи ҳуқуқии мо ба шумор рафта, ҳамаи қонунҳои қабулгардида ба стандартҳои байналмилалӣ мутобиқ гардонида шуда истодаанд.

Аз нигоҳи коршиносон имрӯз қариб дар тамоми кишварҳои ҷаҳон амалҳои коррупсионӣ ба авҷи аълояш расида, ҳолати ташвишовар ва нигаронкунанда дорад. Ин доғи рӯз торафт дар тамоми давлатҳои ҷаҳони муосир вусъат ёфта, барои амният ва суботи ҷомеаи мутамаддин таҳдиди ҷиддиро ба вуҷуд оварда, ба раванди ниҳодҳои демократӣ, меъёрҳои ахлоқӣ ва адолати иҷтимоӣ монеаи бузургеро пеш овардааст.

Ҷиҳати вусъат бахшидан баҳри мубориза бар зидди коррупсия ва дастгирии ҳамаҷонибаи Конвенсияи СММ аз моҳи январи соли 2007 мақоми махсусгардондашудаи Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия ташкил карда шуд. Ташкил ёфтани ин мақомот дар самти мубориза бар зидди коррупсия гардиши куллиро ба миён оварда, то инҷониб якчанд санади меъёрии ҳуқуқии мутобиқ ба талаботи Конвенсияи байналмилалӣ қабул ва дар амал татбиқ гардидааст. Илова бар ин, 26 январи соли 2008 «Стратегияи мубориза бо коррупсия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2008-2012» ва дар соли 2013 «Стратегияи муқовимат ба коррупсия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2013-2020» қабул гардид, ки мақсаду мароми он коҳиш додани сатҳи коррупсия, бартараф намудани монеаҳо ба рушди иқтисодиёт ва демократия мебошад. Дар Стратегияи мазкур ба таври мушаххас ва мукаммал тамоми ҷабҳаҳои мубориза бо коррупсия ва шеваҳои навини пешгирии амалҳои коррупсионӣ дарҷ гардидааст.

Ба иддаои Э. Раҷабзод, истилоҳи коррупсия дар аввалин адабиёти ҳуқуқӣ ва динии Юнони қадим, Мисри қадим, Ҳинд, Чини қадим ва дигар тамаддунҳои қадимтарини дунё ба чашм мерасад. Масалан, дар китоби «Тарбияномаи Геракл ба писараш Мерикар» омадааст: «Агар хоҳӣ, ки ба тамоми халқ сухани ту коргар бошад, кӯшиш намо, ки аз мансабдорони империя ягон зарраи даромад дарёфт накунӣ, зеро забони ту дар ҳузури онҳо кӯтоҳ ва ҳамаи умури давлатдории ту фано меёбад». Аз ин насиҳати Геракл ба писараш бармеояд, ки дар-ёфти ҳадяву ришва аз ҷониби давлатдорон дар Юнони қадим ҳам ба назар мерасидааст. Аксари соҳибназарон бар онанд, ки маҳз аз байн рафтани давлатдории Юнони қадим, агар аз як сӯ, ҷангҳои бемаъниву кишваркушоиҳои бисёр бошад, аз сӯйи дигар, дар дохили ҳукуматдорӣ пояҳои он аз сабаби ришвахориву тамаъҷӯйӣ хароб гашта, ба парокандагӣ ва аз байн рафтани императории Юнони қадим оварда расонидааст.

Дар рисолаҳо ва китобҳои динӣ низ аз нахустин пайдоиши таърихи инсоният дар бобати ришвахорӣ ҳукмҳои сахт ба чашм мерасанд. Масалан, дар Инҷил омадааст: «Зиёфат ва туҳфаҳо гашти хирадмандонаро кӯр мегардонад ва ҳамчун ҷароҳат дар рӯй андомашро бе-зеб мегардонад». Агар китоби Инҷил пайомади гирифтани пораро "кӯр шудани ақлу хирад” нишон дода бошад, дар Қуръон боз маҳкумияти сахттаре таъкид шудааст: «Моли мардумро махӯред, қозиёнро нахаред, ки дар ҳузури Худованд гунаҳгор ҳисобида шуда, аз зумраи зиёнкорон хоҳед буд». (Сураи Бақара/ 188). Дар яке аз ҳадисҳои пешвои дини ислом Муҳаммад (с) омадааст: «Бигзор ба ғазаби Аллоҳ сазовор гардад нафари порадиҳанда, тамаъҷӯй, порагир ва миёнарави онҳо».

Дар Паёмҳои ҳарсолааш Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон муборизаи ҳамагониро бар зидди амалҳои номатлуби коррупсионӣ таъкид карда, решакан намудани ин марази ҷомеаро қарзи шаҳрвандӣ медонад: "Бояд тазаккур дод, ки мубориза бар зидди коррупсия танҳо вазифаи мақомотҳои зиддикоррупсионӣ набуда, балки муборизаи дастаҷамъона мебошад. Аз ин рӯ, ҳар як шаҳрванди ҷумҳуриро зарур аст, ки баҳри мубориза бар зидди ин падидаи номатлуби рӯз дар ҳамкорӣ бо мақомотҳои дахлдор ҳиссаи сазовори худро гузоранд”.

Искандар Ғафурзода, сардори шуъбаи пешгирии коррупсияи Раёсати Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия дар вилояти Хатлон, мегӯяд, ки дар мамлакатҳои ҷаҳон се намуди мақомоти зиддикоррупсионӣ амал мекунанд: тафтишотӣ, пешгирикунанда ва омехта. Ба ақидаи олимону коршиносони Аврупо, беҳтар он мақомоте мебошад, ки хислати универсалӣ дорад, яъне дорои воҳидҳои тафтишотӣ, оперативӣ-ҷустуҷӯӣ ва ҳам пешгирикунанда бошад. Аз ин рӯ, омӯзиши ин таҷриба дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ташкили ниҳоди махсус, яъне Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дорои воҳидҳои дар боло зикргардида аст, барои давлатҳои ҷаҳон падидаи нав мебошад.

Дар умум, метавон гуфт, ки коррупсия хӯрдашавии пояи ҳокимият аст, ҳамон тавре ки  занг оҳанро фарсуда менамояд, коррупсия низ дастгоҳи давлатро хароб намуда, устувории ахлоқи ҷомеа ва бовариро ба он коста мегардонад ва ҳамчун зуҳуроти иҷтимоӣ соҳаҳои асосии ҳаётан муҳими шаҳрвандонро фаро гирифта, ба шуурнокии ахлоқӣ ва ҳуқуқии онҳо ва тамоми ҷанбаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ таъсири манфии худро мерасонад.

Ба иттилои И. Ғафурзода, дар давоми соли 2017 аз тарафи кормандони Раёсати АНДМ ва МК Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон ба мақомотҳои ҳокимияти давлатӣ, ҳифзи ҳуқуқ ва ташкилоту муассисаҳо  баҳри бартараф намудани сабабу шароитҳои ба содир намудани ҷиноят ва ҳуқуқвайронкуниҳои хусусияти коррупсионидошта мусоидаткунанда 241 пешниҳод ирсол гардидааст. Инчунин, давоми соли гузашта  дар маҷмӯъ 9 ҳолати хизмати якҷояи хешовандони наздик, ки ба талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бо коррупсия» мухолифат мекунанд, ҳуқуқвайронкуниҳои маъмурии вобаста ба коррупсия ва риояи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳои миллӣ» аз тарафи кормандон ошкор карда шудааст.

Дар самти ҳуқуқвайронкуниҳо вобаста ба танзими анъана ва ҷашну маросимҳо аз тарафи кормандони Раёсат 48 қонуншиканӣ ошкор карда шуда, нисбати нафароне, ки талаботи  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро вайрон намудаанд, маводҳои зарурӣ барои баррасӣ ба судҳо ирсол гардидааст.

– Ҷиҳати дар байни аҳолӣ ба вуҷуд овардани рӯҳияи тоқатнопазирӣ ба ҳолатҳои коррупсионӣ  ва пурзӯр  намудани ташвиқу  тарғиби амалҳои зиддикоррупсионӣ, – афзуд И. Ғафурзода, – аз ҷониби кормандони раёсат дар ташкилоту корхонаҳои ҳудуди вилоят вохӯриҳо гузаронида шуда, тавассути радио ва телевизионҳои ҷумҳуриявию вилоятӣ вобаста ба содир намудани ҷиноятҳои ошкоргардидаи дорои характери коррупсионӣ барномаю гузоришҳо пахш гардидааст. 

– Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки баъзе аз ҷиноятҳои ошкоргардидаи характери коррупсионидошта дар ташкилоту муассисаҳои давлатӣ  ва ғайридавлатӣ аз нокифоя будани донишу малака, муносибату муоширати  шахсони мансабдор ба вуқӯъ мепайвандад, – афзуд И. Ғафурзода. – Чунончи, файласуфи Чини қадим Мотсзи дар яке аз асарҳояш ёдовар шудааст, «Беэҳтиромӣ нисбат ба хирад ва ашхоси бехирадро мансаб додан боиси бенизомӣ ва рух додани фалокат дар ҷомеа мегардад». Аз ин лиҳоз, зарур аст, ки воситаи муҳими пешгирии коррупсия вусъату тарғиби донишҳо дар бораи коррупсия, ихтилофоти манфиатҳо, меъёрҳои одоб, ҷазодиҳӣ барои ҳуқуқвайронкуниҳои коррупсионӣ, фароҳам овардани вазъи оштинопазирӣ ба коррупсия дар ҷомеа ҷоннок карда шавад. Гузаронидани чорабиниҳои маърифатӣ ва мубоҳисаҳои ҷамъиятӣ оид ба масъалаҳои мубориза бар зидди коррупсия ва интишори ҳисоботҳои мақомоти давлатӣ дар бораи вазъи иҷрои барномаҳои зиддикоррупсионӣ хеле муҳим мебошанд.

Имрӯз зарур аст, ки барои паст кардани сатҳи коррупсия ҷомеаи шаҳрвандӣ дар канор набошад ва барои мубориза бар зидди ин кирдори нангин бо сохторҳои давлатӣ бештар ҳамкорӣ намояд.

 

Носирҷон Маъмурзода,

"Хатлон”



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Дар муборизаи зидди коррупсия бетарафӣ нашояд

Дар муборизаи зидди коррупсия бетарафӣ нашояд

Хабарҳо, Ҳуқуқу амният, АСАЛМО САФАРОВА
Дар мубориза ба муқобили коррупсия бетараф набошем

Дар мубориза ба муқобили коррупсия бетараф набошем

Хабарҳо, Ҳуқуқу амният, Номаҳои Шумо
М. Хидирзода: “Муқовимат бо коррупсия вазифаи дастаҷамъист”

М. Хидирзода: “Муқовимат бо коррупсия вазифаи дастаҷамъист”

Хабарҳо, Ҳокимияти давлатӣ, Ҳуқуқу амният, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
С. Носирзода: «Эътимоди мардум ба ниҳоди мо рӯзафзун аст»

С. Носирзода: «Эътимоди мардум ба ниҳоди мо рӯзафзун аст»

Хабарҳо, Мусоҳибаи мо, Сиёсат, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
Мубориза бар зидди коррупсия кори дастаҷамъист

Мубориза бар зидди коррупсия кори дастаҷамъист

Хабарҳо, Ҳуқуқу амният, КОМРОНИ БАХТИЁР