Дар як сатр
» » ЗАМОНЕ МО ҲАМ МАКТАБХОН БУДЕМ…

ЗАМОНЕ МО ҲАМ МАКТАБХОН БУДЕМ…

24-10-2019, 22:48

«Оҳ, ҷавонҳо, ҷавонҳо! Афсӯс, ки шумо қимат ва бақои вақтро намедонед…»

Гёте

Аҷаб лаҳзаҳои ширину хотирмонанд рӯзу моҳу солҳои мактабхонӣ. Гумон мекунам, гуворотарин даврони ҳаёти наврасии инсон солҳои мактабхониаш ба ҳисоб меравад. Дар воқеъ, агар мартабаи мактаб, китоб, сабақи пеши муаллимро  нек дарёфтӣ, дон, ки хушбахттарин шогирди сабақомӯз ҳастӣ. Афсӯс, ки ин маҳакро на ҳар кас дар ин даврони бачагӣ дарк мекунад.

Камина омӯзгор ҳастам. Ба донишандӯзию китобхонии шогирдон аз ҳар ҷиҳат диққат дода, онҳоро мушоҳида мекунам. Аксарият, алалхусус шогирдони синфҳои болоӣ, ба хондану дониш гирифтан шавқу рағбати камтар доранд. Сабабҳои бепарвоӣ ва бетаваҷҷуҳии шогирдон ба худ, ба хонадон, ба он ки онҳо воқеан ҳам одами аз ҳар ҷиҳат маданӣ ва ботарбия бошанд, бисёранд. Ё падару модарон дар таълиму тарбияи фарзандон бепарво ҳастанд ва ё муаллимон дар таълими фанни хеш коҳилу камсаводанд. Дигар сабаб нест. Ҳатто дар як суҳбаташон Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  изҳори нигаронӣ карданд, ки дониши мактаббачаҳо ҳоло ҳам қаноатбахш нест. Ин эрод сад дар сад дуруст аст.

Ҳоло синну солам ба ҷое расида аст. Бештар вақт дар танҳоӣ ва ё ҳини мутолиаи китобе солҳои мактабхонии худаму ҳамсолонам ба ёдам мерасад. Чароғи барқӣ умуман вуҷуд надошт, ҳатто шамъ набуд. Баъд аз хӯроки шом ҳама хоб мекарданду мактабхонҳо тавассути равшании лампаи шишагӣ ва фонар то дер дарс тайёр мекарданд. Тарғиби китоб ҳам хуб буд. Хонандаҳои нодон ҳамон вақт ҳам буданд, лекин кам буданд. Аксари калонсолон ҳам китобхон буданд. Умуман, рағбат ба китобхонӣ зиёд буд.

Агар ба иззати нафси ҳамкасбони ҷавонам нарасад, ҳоло бештари  онҳо дар тарғиби китобхонӣ коҳиланд, худ китоб намехонанд. Мо ин хел набудем. Кадом вақте ки ба маркази ноҳия мерафтам, сараввал ба мағозаи китобфурӯшӣ ворид мешудам. Аз китобҳои адибони классику муосири худамон ва ҳатто аз китобҳои тарҷумашудаи халқҳои дигар харидорӣ мекардам. Беҳуда нагуфтаанд: «Хондан наҷот ёфтан аст».

Дар ҳамон солҳо пошхӯрии оилаҳо қариб дида намешуд, ягон хел динситезию ифротгароӣ ва исломро ба ҳизбу равияҳои хилофи исломи ноб кашидан набуд. Ҳозир чӣ? Мутаассифона, яке аз сабабҳои заифии таълиму тарбияи фарзандон волидон ҳам ҳастанд. Оё дидаед, ки шабе бачаи шумо аз хондан монда шуда, сараш болои китоб хобаш бурда бошад? Не, надидаед. Пас, донед, ки муаллимию падарӣ ва модарии шумоён бесуд гузашта истодааст.

Дар давраи мактабхонии мо ҳам бачаҳои беадаб буданд, аммо хеле кам буданд. Ҳоло қисми зиёди бачаҳо одоби хуб надоранд. Ба мактабҳои олӣ ҳам қисми ками хатмкардаҳо дохил мешаванд. Лекин агар ҳамин ками дохилшудаҳо ихтисосманди хуб мешуданд, аз ҳама муҳимаш ин, ки ор карда метавонистанд, хандахароши дигарон намешуданд.

Пештар дилхоҳ мутахассисшаванда рӯзномаю маҷаллахону китобхон буд. Гумон мекунам, имрӯз мактаби миёна ва олӣ ана ҳамин василаро чун сабаби равнақи ақл ва одамшавӣ ба шогирдон дода натавониста истодаанд. Имрӯз, дар тинати бачаи мо сарфи назар аз он ки компютер ва интернетро хуб медонанд, ривоҷи ақлу одамгарӣ кам мушоҳида мешавад, ки сабабаш камхонӣ аст.

Ногуфта намонад, ки миллати мо аз ибтидо соҳиби китобу мактаб буд. Ана ҳамин асолати бузурги гузаштагонамонро бегонаҳо хуб дарк карда, эътироф кардаанд. Шарқшиноси асри нуздаҳи рус Петухов Ю.Д. дар китобаш «Руси древного востока» навиштааст: «Куруш ва Дорои Кабир нисбати юнониҳои вақти ба ном демократ донишмандтарин одамони асри худ буданд». Сабаби  ҳамаи ин хирадмандию бузургии гузаштагонамон мактабдорӣ, китобдорӣ буд. Беҳуда нависандаи туркман Бердӣ Карбобоев нагуфта буд, ки тоҷикон муаллими халқҳои дунёанд. Гумон мекунам, имрӯз мақсади Пешвои хирадманди миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз эълон кардани озмуни «Фурӯғи субҳи доноӣ…» дар саросари кишвар дар соли 2019 ҳамин буд, ки пиру барно рӯ ба китоб биёранд. Вале ҳанӯз ҳам худшиносиамон суст нумӯъ дорад, ки сабаби асосии он дар заифии раванди таълим ва тарбияи мактабию хонаводагиамон баръало мушоҳида мешавад. Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мо, муаллимонро, «хазинаи тиллоии кишвар» номидаанд. Пас, бояд ба ин баҳои олӣ арзанда бошем.

АбдулҳамидМаҷидов,

собиқадори маориф,

ноҳияи Фархор



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Гунҷишкро кӣ кушад? – Қассоб

Гунҷишкро кӣ кушад? – Қассоб

Хабарҳо, Фарҳанг ва адабиёт, Номаҳои Шумо
Тарбиятгари наслҳои ояндасоз

Тарбиятгари наслҳои ояндасоз

Маориф ва илм, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
Ашк Юсуфӣ: «Фарзандони маънавиям ҳамин китобҳоянд»

Ашк Юсуфӣ: «Фарзандони маънавиям ҳамин китобҳоянд»

Фарҳанг ва адабиёт, ЗОКИРҶОН МУРОДОВ
Тақдими китоб ба мактабҳои Ҷиликӯл

Тақдими китоб ба мактабҳои Ҷиликӯл

Хабарҳо, Маориф ва илм
Ақлимо Давроновна -- омӯзгоре бо ҳарфҳои бузург

Ақлимо Давроновна -- омӯзгоре бо ҳарфҳои бузург

Маориф ва илм, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА