Дар як сатр
» » Мақсад-баланд бардоштани маърифати экологии омӯзгорону хонандагон

Мақсад-баланд бардоштани маърифати экологии омӯзгорону хонандагон

25-09-2017, 14:02

Мақсад-баланд бардоштани маърифати экологии омӯзгорону хонандагон

Имрӯз ҷомеаи ҷаҳон ба соҳаи муҳити зист ва баланд бардоштани маърифати экологии аҳолӣ таваҷҷуҳи зиёд зоҳир менамояд, ки ин бесабаб нест. Зеро рушду тараққии соҳаи саноати вазнин, истифодаи бемайлони захираҳои табиӣ ҳар як фарди ватандӯстро водор месозад, ки нисбати он бепарво набошад. Бахусус чор фасли сол Тоҷикистони биҳиштосо мисли нигинест миёни давлатҳои ҷаҳон. Қуллаҳои осмонбӯсу барфпӯш, меваҳои шаҳдбор, табиати нотакрор, офтоби нурбахшу чашмаҳои мусаффои ватани азизамон барои шаҳрвандони давлатҳои ҷаҳон боварнакарданист.

Тавре ки равшан аст, дар даврони соҳибистиқлолӣ Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон барои беҳдошти муҳити зист, сарватҳои табиӣ пайваста тадбирҳои мушаххас меандешад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон низ масоили вобаста ба соҳаи муҳити зистро дар мадди аввали сиёсати давлатдории хеш қарор додааст. Дар ин росто, раиси вилояти Хатлон низ ба самти ҳифзи муҳити зист, беолоиш нигоҳ доштани сарватҳои табиии вилоят, баланд бардоштани маърифати экологии аҳолӣ пайваста тадбир меандешад.

Инак, мо суҳбате дорем, бо сармутахассиси Раёсати ҳифзи муҳити зисти вилояти Хатлон Раҳмоналӣ Тӯраев.

-Дар ҳақиқат, дар пешбурди сиёсати экологӣ амалӣ гаштани барномаҳои давлатӣ нақши боризе гузашта истодаанд. Дар ин замина чӣ андеша доред?

-Ҳанӯз бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 феврали соли 1996 “Барномаи давлатии маърифат ва тарбияи экологии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2000 ва дар давраи то соли 2010” қабул шуд, ки дар доираи он корҳои мушаххас иҷро гардиданд.

Лозим ба ёдоварист, ки соли 2010 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи маърифати экологии аҳолӣ” қабул гардид. Баҳри пешбурди қонуни номбурда “Барномаи давлатии комплекси рушди тарбия ва маърифати экологии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давраи то соли 2020” таҳия шуда, бо дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ гардид. Дар ин замина, Роҳбари давлат дастур доданд, ки барои татбиқи босамари барномаи мазкур “Тамоми имкону захираҳои таъминию тарбиявӣ бояд васеъ истифода шаванд, то ҳар як шаҳрванди ҷумҳурӣ барои ҳифзи табиат ва покизагии муҳити зист масъулияти баланд эҳсос намояд”.

Тавре ки огоҳӣ дорем, қарори раиси вилояти Хатлон аз 8 майи соли 2015 “Дар бораи Барномаи давлатии рушди тарбия ва маърифати экологии аҳолии вилоят дар давраи то соли 2020” ба тасвиб расида буд. Тибқи ин қарор мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳру ноҳияҳо ва ташкилоту идораҳои вилоятӣ иҷрои Барномаҳои мазкурро таъмин намуда, ба Раёсати ҳифзи муҳити зисти вилоят доир ба корҳои анҷомдода маълумот ирсол менамоянд. Зеро, Раёсати ҳифзи муҳити зисти вилоят бевосита ҳамоҳангсози Барномаи давлатии комплекси рушди тарбия ва маърифати экологии аҳолӣ дар давраи то соли 2020 муқаррар гардидааст.

-Ҳадаф, вазифа ва принсипҳои Барнома аз чӣ иборат аст?

- Албатта таҳия ва қабули барномаи мазкур, қабл аз ҳама асоси сиёсати давлатии Ҷумҳу-рии Тоҷикистонро дар соҳаи тарбия ва маърифати экологӣ ташкил медиҳад, он ба рушди тарбия ва маърифати экологии аҳолӣ равона карда шудааст. Яъне, муҳим аз ҳама, ташаккули ҷаҳонбинии нав ва тарзи ҳаёти нави ҷомеа, беҳтар намудани ҳолати муҳити зист ва фароҳам овардани шароити хуби муҳити зист барои аҳолӣ мебошад. Вазифаҳои барномаи мазкурро таҳияи асосҳои метадологӣ ва илмию методикӣ, ташаккули ҷаҳонбинӣ ва муносибати тарзи нави инсон ва ҷомеа ташкил медиҳад, ки ба қонунҳои муосири рушди табиат мувофиқат карда шудааст.

Ҳамчунин, рушди системаҳои бефосилаи тарбия ва маърифати экологӣ дар асоси арзишҳои умдаи миллӣ ва умумиинсонии рушди ҳамоҳанги табиат, инсон ва ҷомеа мебошад. Имрӯз, ки дар ҳар лаҳза тағйирёбии иҷтимоию иқтисодии ҷомеа ба назар мерасад, бояд ҳамагон нисбати табиат, беҳдошти муҳити зист бетараф набошем. Зеро нигоҳ доштани муҳити зисти беолоиш ба ояндагон вазифаи асосии имрӯзиён аст. Бевосита нигоҳдории ҳаёт дар рӯи замин, наҷот додани инсоният аз фалокатҳои экологӣ яке аз вазифаҳои асосии Барнома ба шумор меравад.

- Дарвоқеъ, барои расидан ба ин ҳадафҳо бояд пеш аз ҳама ба сатҳи донишҳои экологӣ дар соҳаи тарбия ва маърифати экологӣ диққати зарурӣ дод. Шумо дар ин самт чӣ андеша доред?

- Тибқи банди 3.1.1-и нақша-чорабиниҳо оид ба иҷрои Барномаи давлатии комплекси рушди тарбия ва маърифати экологии аҳолии вилоят дар давраи то соли 2020” ҷиҳати баланд бардоштани сатҳи дониши экологии оилаҳо вохӯрию суҳбатҳо, баромади мутахассисони соҳаи муҳити зист, маориф ва сохторҳои дигари мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳру ноҳияҳо доир гашта истодааст. Дар иҷроиши банди 3.2 бошад, дар муассисаҳои томактабӣ аз ҷониби мутахассисони соҳаи ҳифзи муҳити зисти вилоят беш 165 вохӯрию суҳбатҳо доир гардиданд. Боварӣ дорем, ин суҳбатҳо баҳри беҳдошти муҳити зист, дӯст доштани табиат заминаҳои мусоид фароҳам меоварад.

Ҳамчунин, такмили мутахассисон дар соҳаи маърифати экологии кӯдакони синни томактабӣ, ҷорӣ намудани вазифаи мураббӣ-эколог дар муассисаҳои томактабӣ низ аз бандҳои нақша-чорабиниҳо маҳсуб меёбанд. Раёсати маорифи вилоят дар самти бозомӯзии кормандони муассисаҳои томактабӣ оид ба маърифати экологии кӯдакон семинари омӯзиширо бо ширкати беш аз 20 нафар мураббияҳои муассисаҳои томактабӣ дар мавзӯи “Экология ва нигоҳдории муҳити зист” баргузор намуд.

-Муҳтарам Р. Тӯраев, тавре ки ба ҳамагон равшан аст, баланд бардоштани маърифати экологии толибилмон дар муассисаҳои таълимӣ, пеш аз ҳама, аз масъулиятшиносии мутахассисони варзида вобаста аст. Дар ин самт чӣ пешравиҳо ба назар мерасанд?

- Воқеан, ин масъала низ дар банди 3.3.3 нақша-чорабиниҳо омадааст ва махсусан Раёсати муҳити зист ва Раёсати маорифи вилоят барои иҷрои он муваззаф гардидаанд. Такмили тайёрии мутахассисони омӯзгорӣ барои амалисозии маърифати экологӣ дар муассисаҳои умумӣ ва иловагӣ хуб ба роҳ монда шудааст. Соли 2016 дар филиалҳои Донишгоҳи ҷумҳуриявии такмили ихтисос бозомӯзии кормандони соҳаи маориф дар шаҳрҳои Қӯрғонтеппа ва Кӯлоб ба роҳ монда шуда, 104 нафар муаллимон аз курси бозомӯзӣ гузаш-танд. Аз рӯйи барномаи таълимӣ дар ҳар курс 2-соатӣ дарси экалогияро омӯзгорони фанни география ва экология гузарониданд, ки дар онҳо 2300 нафар омӯзгорон иштирок намуданд. Инчунин, 25 нафар омӯзгорони фанни экология аз муассисаҳои таълимии шаҳру ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб аз курсҳои бозомӯзӣ гузаштанд.

Дар нимсолаи аввали соли 2017 тибқи нақша-чорабиниҳои Раёсати маорифи вилоят 6 курси такмили ихтисоси фанҳои химия, биология, география ва экология бо ҷалби 125 нафар омӯзгорон гузаронида шуд. Инчунин, дар 118 курси гузаронидашудаи 6-моҳаи соли равон 236 соат дарсҳои экология буд.

-Чун суҳбат атрофи амалӣ гаштани нақша-чорабиниҳо оид ба иҷрои “Барномаҳои давлатии комплекси рушди тарбия ва маърифати экологии аҳолии вилоят дар давраи то соли 2020” рафт, мехостам бобати иҷроиши самтҳои барномаи мазкур, аз ҷумла баргузории чорабиниҳо, конфронсу олимпиадаҳои экологӣ ёдовар мегаштед.

-Бахшида ба қабули Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор солҳои 2018-2028» дар маркази вилоят шаҳри Қӯрғонтеппа конференсияи илмӣ-адабии омӯзгорону хонандагони муассисаҳои таълимии шаҳру ноҳияҳои вилоят баргузор гардид. Дар доираи иҷрои барномаи тарбия ва маърифати экологӣ дар муассисаи таълимии №35-и ноҳияи Бохтар даври сеюми олимпиадаи илмӣ-адабӣ аз фанни биология ва экология баргузор гашт, ки дар он 162 нафар хонандагон ширкат варзиданд. Ҳамчунин, дар муассисаи таълимии рақами 13 конфронси илмӣ-адабӣ оид ба омӯзиш ва тарғиби ташаббуси Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор 2018-2028” доир шуд. Тибқи нақша-чорабиниҳои Раёсати ҳифзи муҳити зист дар татбиқи “Барномаи давлатии комплекси рушди тарбия ва маърифати экологии аҳолии вилоят дар давраи то соли 2020” дар коллеҷи тиббии шаҳри Қӯрғонтеппа конфронси илмӣ-адабӣ дар мавзӯи “Саломатӣ ва ҳифзи муҳити зист” бо иқдоми масъулину омӯзгорони муассиса шуда гузашт.

Бахшида ба Рӯзи замин дар маркази вилоят бо ширкати донишҷӯёни ДДҚ ба номи Носири Хусрав 2 семинари илмӣ-амалӣ дар мавзӯи “Конвенсияи ОРХУС оид ба ҳуқуқҳои экологии “шаҳрвандон” ва “Принспҳои механизмҳои рушди иқтисоди “сабз” барпо карда шуд. Моҳҳои март-апрели соли равон дар ҳамкорӣ бо шуъбаи ОКСФАМ-и Британияи Кабир дар Ҷумҳурии Тоҷикистон озмун дар мавзӯи “Таъсири тағйирёбии иқлим ва табиат” байни хонандагони синфҳои 9-11 муассисаҳои таълимии шаҳру ноҳияҳои Бохтар, Муъминобод, Хуросон, А Ҷомӣ ва Восеъ шуда гузашт.

Дар ин баробар, озмуни вилоятӣ таҳти унвони «Ҷаҳонро сарсабзӣ аз об аст» бо ширкати 1215 нафар хонандагон аз 219 МТМУ-и вилоят доир шуд, ки 241 нафар хонандагон соҳиби ифтихорнома ва туҳфаҳои пулию молӣ гаштанд.

- Иттилоотонии аҳолӣ бо воситаи ахбори умум дар соҳаи тарбия ва маърифати экологӣ низ аз самтҳои барнома маҳсуб меёбад. Дар ин бахш корҳоро чӣ гуна ба роҳ мондаед?

- Тавассути телевизиони вилоят пайваста мизи мудаввар таҳти унвони “Ҳифзи табиат ҳифзи ватан аст” намоиш дода мешавад. Ҳамчунин, Раёсати ҳифзи муҳити зист мунтазам варақаҳои экологӣ ба чоп расонида, сайт ва почтаи электронӣ барои иттилоотонии аҳолӣ фаъол аст. Веб, сайт ташкил карда шудааст, ки шаҳрвандон тавассути он аз вазъи экологии вилоят бархӯрдор мегарданд.

Бо мақсади баланд бардоштани савияи дониши экологӣ ва маълумот барои сайёҳони хориҷӣ китобчаҳои “Ҳудудҳои табиии махсус муҳофизатшаванда ва мавзеъҳои экологӣ дар вилояти Хатлон” бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ, захираҳои обӣ дар вилояти Хатлон ва “Барномаи давлатии комплекси рушди тарбия ва маърифати экологии аҳолии вилоят то соли 2020” ба маблағи 3150 сомонӣ ва варақаҳои таблиғотӣ бахшида ба қабули Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» солҳои 2018-2020 ба маблағи 325 сомонӣ ба чоп расида, пешкаши мутахассисони соҳа ва дӯстдорони табиати нотакрори ватани азизамон гашт.

-Чун сухан аз ҳудудҳои махсуси муҳофизатшаванда рафт, мехостем барои хонандагони рӯзномаи “Хатлон” бобати ин масоил маълумоти бештаре диҳед.

-Айни замон дар ҳудуди вилояти Хатлон 9 адад ҳудудҳои махсуси муҳофизатшаванда, 1 боғи ботаникӣ, 499 китобхонаю 18 осорхона ва 584 ёдгории таърихӣ вуҷуд дорад, ки барои беҳтар намудани низоми тарбия ва маърифати экологӣ самараи хуб медиҳад. Бо истифода аз ин суҳбат ва шароити мусоид мехостам миннатдории масъулини Раёсати ҳифзи муҳити зисти вилоят ва шахсан худамро ба аҳли қалами рӯзномаи вилоятии “Хатлон” ва Раёсати кор бо ҷавонон ва варзиши вилоят расонам. Зеро, пайваста дар гӯшаи «Туризм-сайри Хатлони бостон» аз мавзеъҳои дилфиребу таърихии вилоят маводҳои аҷоибу хонданӣ пешкаши ҳамагон мегардад, ки ин имкон фароҳам меорад, то хурду бузург аз таърихи ниёгон, табиати нотакрору афсонавӣ, ёдгориҳои бостонӣ огоҳӣ пайдо намоянду меҳру муҳаббаташон ба ватани аҷдодӣ, табиати дилфиреб бештар гардад.

- Ба шумо барои суҳбати самимӣ як ҷаҳон ташаккур мегӯем. Боварии комил дорем, ки дар иҷрои “Барномаи давлатии комплекси рушди тарбия ва маърифати экологии аҳолии вилоят дар давраи то соли 2020” тамоми соҳаҳои дахлдори вилоят, шаҳру ноҳияҳо, созмонҳои ҷамъиятӣ ва шаҳрвандон фаъолнокӣ нишон медиҳанд, зеро ҳифзи муҳити зист кори дастаҷамъист ва танҳо ба хотири насли ояндасози миллату давлат аст.

Мусоҳиб А. САФАРОВА,
“Хатлон”



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Кадрҳои роҳбарикунанда аз ҳисоби занон ва духтарони болаёқат рӯ ба афзоиш а ...

Кадрҳои роҳбарикунанда аз ҳисоби занон ва духтарони болаёқат рӯ ба афзоиш а ...

Хабарҳо, Ҳокимияти давлатӣ, Ҳаёти иҷтимоӣ
Ҳифзи табиат яке аз рукнҳои асосии ҳифзи ватан ба ҳисоб меравад

Ҳифзи табиат яке аз рукнҳои асосии ҳифзи ватан ба ҳисоб меравад

Хабарҳо, Тандурустӣ ва экология, ҲАНГОМА ПАҲЛАВОНОВА
Захираҳои табиӣ - бойигарии мо

Захираҳои табиӣ - бойигарии мо

Хабарҳо, Тандурустӣ ва экология, Номаҳои Шумо
Ҳамоиши дастгирии даҳсолаи байналмилалии амал  «Об барои рушди устувор» дар ...

Ҳамоиши дастгирии даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» дар ...

Хабарҳо, Арсаи кишоварзӣ, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
Ба иҷро даромадани «Барномаи рушди оила дар вилояти Хатлон»

Ба иҷро даромадани «Барномаи рушди оила дар вилояти Хатлон»

Ҳаёти иҷтимоӣ, Хабарҳо, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА