Дар як сатр
» » Навиштаҷоти ғалат кай ислоҳ мегардад?

Навиштаҷоти ғалат кай ислоҳ мегардад?

22-02-2017, 17:13

Навиштаҷоти ғалат кай ислоҳ мегардад?

«Яке аз мушкилот дар иҷрои муқаррароти Қонуни забон ба масъалаи эълону реклама, номгузории муассисаҳо ва лавҳаю овезаҳо, нуқтаҳои савдо ва марказҳои хизматрасонӣ марбут аст. Дар баъзе мавридҳо, навиштаҷоти рекламаи ороиши берунӣ ва дигар лавҳаю овезаҳо бар хилофи Қонун «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» таҳия мешаванд, ки ин як навъ қонуншиканӣ мебошад.

…Навиштаҷоти ғалат набояд ба мардум пешниҳод гардад. Ба ғалат навиштан ва ғалат гуфтан, ки барои баъзе аз мардум одат шудааст, бояд ба таври қатъӣ хотима гузошта шавад».

Аз суханронии Эмомалӣ Раҳмон
ба муносибати Рӯзи забони давлатӣ, 4 октябри соли 2012


Сарфи назар аз таъкидҳои Пешвои миллат дар мавриди посдорӣ ва ҳифзи асолати забон, ҳамоно чунин ба назар мерасад, ки баъзе масъулон ва соҳибони забон одитарин меъёрҳои забони адабии тоҷикиро нодида мегиранд. Як далели равшани ин иддао навиштаҷоти пурғалати коғазҳои рӯйи зарфи обҳои газдори нӯшокӣ ва яхмосҳоест, ки аз ҷониби баъзе корхонаҳо ва сехҳои истеҳсолкунандаи чунин маҳсулот истеҳсол мешаванд. Бо вуҷуди он ки соҳибони ин навъи тиҷорат аз он ғалатҳои забонӣ хабардоранд, дар ислоҳи онҳо бепарвоӣ нишон медиҳанд.

Дар ҳолеки Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (моддаи 3, банди шашум) ҳангоми истифодаи забони давлатӣ риояи муқаррароти қоидаҳои имлои забони адабиро донистааст, чаро масъулон онро ҷиддӣ намегиранд? Ё чаро беэҳтиромӣ нисбат ба забони давлатӣ, забони ноби тоҷикӣ зоҳир мекунанд?

Мо бояд пуштибони забон бошем, онро аз ҳар гуна олудагӣ эмин нигоҳ дорем. Зеро забон пояи ҳастии давлату миллати мост. Дар ин роҳ набояд саҳлангорӣ нишон дод.

Дар рафти таҳлил муайян гашт, ки баъзе истеҳсолкунандагони обҳои нӯшокӣ ва яхмосҳо ба меъёрҳои забони адабӣ, бавижа ғалатҳои имлоӣ беэътино ҳастанд. Дар суроғаи баъзе ширкатҳои истеҳсолкунандаи обҳои нӯшокӣ ва яхмос номи кишвар, шаҳр (ноҳия) ва баъзе калимаҳо нодуруст навишта шудаанд. Дар баъзе вожаҳо ҳуруфи тоҷикӣ дида мешавад, дар баъзеи дигар на.

Акнун руҷӯъ мекунем ба баррасии чанд мисол. Навиштаҷоти рӯйи зарфи яке аз чунин обҳои нӯшокӣ, ки истеҳсолкунандааш ҶДММ «Оби Билол» аз ноҳияи Бохтар мебошад, аз ғалатҳое, ки дар боло зикр намудем, орӣ нест. Дар нишонии ин оби нӯшокӣ зиёда аз 15 калима бо ғалат навишта шудааст. Ҳатто баъзе исмҳои ҷинс бо ҳарфи калон ва исмҳои хос бо сарҳарфи хурд навишта шудаанд. Ҳамчунин, дар он ғалатҳои дигари имлоӣ ба назар мерасад, ки чанд намунаи онро айнан меорем:

Навиштаҷоти ғалат кай ислоҳ мегардад?
«Истеҳсолкунанда ҶДММ «Оби Билол» Ҷумхурий Тоҷикистон, Вилояти Хатлон, нБохтар, учБогпарварвари 11

Оби мазкур аз 130 метири зери земин бароварда шуда аст, ки миниролхои Он ёднок буда ба саломатий инсон хеле фойдаовар аст. Мухлати истифодабари 12 мох дар харорати аз +2С то +20С. Аз таъсири шуълахои офтоб пешгиро карда шавад. Санаи истехсол дар борчома нишон дода шуда аст.

Оби табий Ҷумҳурий Тоҷикистон, Оби нушокй».

Музафар Ғафуров, мудири шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи раиси ноҳияи Бохтар, қайд намуд, ки эродҳо нисбати ҶДММ «Оби Билол» дарҷ кардем, ин дуруст аст. Ҳарчанд як маротиба роҳбари ин ташкилотро ба мақомоти иҷроияи ноҳия даъват намудем, аммо ҳозир нашуд. Танҳо такроран тариқи телефон бо онҳо ҳамсуҳбат шудем. Роҳбари ҶДММ «Оби Билол» ваъда доданд, ки дар наздиктарин муҳлат ғалатҳои дар обҳои ташнашикан истифодашударо бартараф менамоянд. Аллакай онҳо дар давлати Хитой қарор доранд. Навиштаҳои навро рӯйи чоп меоранд, ки ба тамоми талаботҳои Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ҷавобгӯ буда, ба зарфҳои обҳои ташнашикан часпонида мешаванд. Ғалатҳои имлоие, ки дар баъзе навиштаҷоти обҳои нӯшокӣ дида мешавад, бе мувофиқаи комиссияи татбиқи қонуни забон навиштаҳои худро рӯйи чоп меоранд, ки дар онҳо хатоиҳои бисёри имлоӣ дида мешавад.

Истеҳсолкунандаи оби нӯшокии ҶСК «Баҳодур-С» дар навиштаҷоти нишонии корхона низ ба ғалатҳо роҳ додааст. Аз ҳама мушкилтараш ин аст, ки номи истеҳсолкунанда нодуруст навишта шудааст. Ба мисли:

«Истехсолкунанда Ч.С.К. «Баходур-С», Чумхурии Точикистон, ш. Кургонтеппа куч. Кайхонавардон

Нушокии «Нок». Таркиб: оби софкардашуда, консентрати «Нок», чавохарии лиму, ивазкунандаи шакар, бензонат натрий, хушбуйкунандахои сунъи СО2.

Курби неруй 44,0 ккал. Мухлати истифодабари 180 шабонаруз. То рузи нишондод истеъмол кунед»

«Истеҳсолкунанда Ҷмм бахобур-2, Ҷумҳурии тоҷикистон, ш.Кургонтеппа»

Муҳаббат Маҳмадалиева, устоди факултаи филологияи тоҷики ДДҚ ба номи Носири Хусрав, иброз намуд, ки баҳри таҳким додани мавқеи забони тоҷикӣ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул шудааст. Ин қонун пос доштани забон ва ҳифози забони модарии моро таъмин менамояд. Вале бо ин ҳама дастгириву пуштибониҳо, то ҳол ҳолатҳое ба мушоҳида мерасанд, ки қонун ба таври бояду шояд амалӣ нашуда истодааст. Мутаассифона, бо баъзе шиноснома ё этикеткаҳои ширкатҳои истеҳсолӣ вомехӯрем, ки дар онҳо ғалатҳои дағали имлоӣ ба назар мерасанд. Фикр мекунам, ки ин аз саҳлангорӣ ва беэътиноии истеҳсолкунандагон аст», - мегӯяд ӯ ва боз илова намуд, ки дар назди ҳамаи мақомотҳои иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳру новоҳии вилоят шуъбаи маънавиёт ва комиссияи татбиқи қонуни забон амал мекунад. Хуб мебуд, ки дар корхонаҳои истеҳсолкунандаи ҳар гуна обҳои ташнашикан ва яхмос аз хизмати забондонҳо истифода мекарданд. Дар ин ҳолат, баъди ба фурӯш баровардан, дар шиносномаи онҳо ғалат дида намешуд.

Навиштаҷоти ғалат кай ислоҳ мегардад?

Ғалатҳои дигар дар «Ҳазору як шаб», ки истеҳсолкунанда ҶДММ «Осиё+М» мебошад, дида мешавад. Ин яхмосро бо номи «Хазору як Шаб» ба фурӯш баровардаанд. «Истеҳсолкунанда ҶДММ «Осиё+М»

ҶумҳурииТоҷикистон, вилояти Хатлон, ш. Курғон-теппа. Хазору як Шаб

Ҳамчунин ғалатнависии калимаҳо дар яхмоси «100 % настоящий классический», ки истеҳсолкунанда ҶДММ «Осиё+М» аст, дида шуд.

Истехсолкунанда ҶДДМ «Осиё+М», Ҷумҳурии Тоҷикистон, вилояти Хатлон, ш. Қурғон-теппа.

- Вақте ки чунин корхонаҳо барои истеҳсол кардан ё ба истеҳсолот ворид намудан иҷозатнома мегиранд, онҳо моли истеҳсолнамудаи худро бо шиноснома ба савдо мегузоранд. Аз ин рӯ, бояд навиштаҷоти этикетҳои он аз назар гузаронида шаванд. Агар ҳамин ҷиҳатҳо ба назар гирифта шаванд, пас як қадами ҷиддие ҷиҳати иҷрои қонуни забони тоҷикӣ аз ҷониби корхонаҳо саноатӣ гузошта мешуд, - қайд намуд Муҳаббат Маҳмадалиева.

Дар бисёр мавридҳо одитарин калимаҳо ғалат навишта мешавад. Яъне дар навиштаҷоти нишонаҳои онҳо хатои зиёд ба чашм мерасад. Забон муқаддасот ва пояи давлати ҳар як миллат аст. Дар тӯли ҳазорсолаҳо забони ноби тоҷикӣ мушкилоти зиёди таърихро гузашта, дар ҳама давру замон барои соҳибони худ хизмати беғаразона намуда, номи тоҷикро дар арсаи таърих зинда нигоҳ дошт. Вале имрӯз баъзе истеҳсолкунанлагон бемасъулиятӣ зоҳир намуда, ҳамаи инро нодида мегиранд. Чаро?

Ин суолест, ки аз маъсулон посухи равшани худро мехоҳад!

Фаромӯз БОБОЕВ,
«Хатлон»



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Гунҷишкро кӣ кушад? – Қассоб

Гунҷишкро кӣ кушад? – Қассоб

Хабарҳо, Фарҳанг ва адабиёт, Номаҳои Шумо
Тағйиру иловаҳои пешниҳодшуда ба Конститутсия саривақтист

Тағйиру иловаҳои пешниҳодшуда ба Конститутсия саривақтист

Хабарҳо, Ҳуқуқу амният, Маориф ва илм, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
«Причоска»-ра бин, гўшот меҷунба!

«Причоска»-ра бин, гўшот меҷунба!

Фарҳанг ва адабиёт, Ҷавонон ва варзиш
Ҳар сешанбе – Рӯзи забони тоҷикӣ

Ҳар сешанбе – Рӯзи забони тоҷикӣ

Хабарҳо, Маориф ва илм
Худо аз марги забон нигоҳ дорад!

Худо аз марги забон нигоҳ дорад!

Фарҳанг ва адабиёт, КОМРОНИ БАХТИЁР