Дар як сатр
» » Ёде аз ҷавониҳои Лоиқ

Ёде аз ҷавониҳои Лоиқ

15-02-2017, 08:47

Ёде аз ҷавониҳои Лоиқ

16 сол қабл, шоири маъруфи тоҷик Лоиқ Шералӣ бо олами ҳастӣ ва хешу ақрабо, мухлиси бешумору хонандаҳо, табиати хушбоду ҳавои кишвари азизамон падруд гуфт, аммо то ба ҳол дӯстдорони шеъру сухан ӯро дар қалбҳои хеш зинда нигоҳ медоранд. Бояд гуфт, ки муштариён ва ҳаводорони ин нобиғаи давр аз зиндагинома, одамият, осори гаронарзиш, шеъру ғазалиёт ва рубоиёти дилнишини ӯ огоҳӣ доранду ҳамеша шеъри нотакрору дилписандашро вирди забон меоранд. Вале аз айёми ҷавонию донишҷӯии Лоиқ кам гуфтаанд. Шояд хонандагон ҳам кам чизе аз он донанд. Ҳоло, ки дар соли таҷлил аз 75-умин солгарди устоди зиндаёд Лоиқ қарор дорем, хостем бо ду ҳамсабақи донишгоҳии ӯ, ки имрӯз дар Қӯрғонтеппа яке омӯзгори номдор, дуюмин нависанда аст, оид ба даврони ҷавонии Лоиқ суҳбат ороем.

Ақлимо Баҳриддинова, омӯз-гори собиқадори МТМУ №12-и шаҳри Қӯрғонтеппа, дафтари хотираҳои даврони донишҷӯии худро, ки ба солҳои 60-уми асри гузашта рост меояд, варақгардон карда, оид ба устод Лоиқ мегӯяд, ки ӯ дар даврони донишҷӯӣ бисёр бачаи шӯх ва бекина буд. «Аммо мо – ҳамсабақон ҳеҷ гумон надоштем, ки замоне фаро мерасад, ки Лоиқ миёни хосу ом шуҳратёру як шоири бузурги миллати тоҷик мегардад. Зеро боре ҳам надида будам, ки ӯ дар даст китоби бадеӣ дошта бошад, ҳатто аз шеърнависии ӯ хабар надоштем. Гоҳе шӯхикунон мегуфтем, ки Лоиқ ном дораду худ лоиқи чӣ буданашро намедонем. Лек, баъдан, вақте аз шеъргӯии ӯ хабардор шудем, фаҳмидем, ки дар замири ӯ ин истеъдоди худододӣ реша давондааст. Ҳоло мегӯем, ки Лоиқи мо як шоири боистеъдоду беназир ва касбӣ буда, ба номи худ лоиқ будааст», - гуфт А. Баҳриддинова ва афзуд: «Вақте ки имтиҳони қабул ба донишкада супоридем, Лоиқ дар миёни мо набуд. Аз 200 довталаб танҳо 25 нафарамон ба унвони донишҷӯӣ мушарраф гардидем. Якуми сентябр дарси аввал шурӯъ шуд. Дар миёни мо ҷавонписари ношиносе пайдо гашт. Ҳама ҳайрон будем, ки вай аз куҷо омада бошад. Ба якдигар мегуфтем, ки шояд фарзанди ягон «одамони боло» аст, ки бе супоридани имтиҳони давлатӣ ба донишкада роҳхат гирифтааст. Баъдтар фаҳмидем, ки Лоиқ қаблан ба Университети давлатии Тоҷикистон (ҳозира ДМТ) ҳуҷҷат супоридаасту як имтиёзаш нарасида, бо дастгирии академик Носирҷон Маъсумӣ сазовори номи донишҷӯӣ шуда, ҳамсабақи мо гаштааст.

Номбурда дар идома аз сафари Лоиқ ба шаҳри Қӯрғонтеппа дар соли 1980 ва вохӯрии ӯ бо мардум ёдовар шуд: «Хабар ёфтаму тез ба он ҷо рафтам. Пас аз ҳолпурсӣ, Лоиқ якбора аз ман суол кард: «Ҳоло ҳам шумо муаллима ҳастед?». Гуфтам: «Бале! Панҷ сол дар донишкада барои муаллима шудан хондам». Боз суол кард: «Наход, ки ҳамин қадар кор кардеду ҳоло ҳам муаллимаи одӣ бошед, магар ягон вазифаи дигар пешниҳод нашуд, ки кор кунед?» Дар ҷавоб гуфтам: «Дӯсти азиз, ман барои гирифтани вазифаи баланд нахонда будам, балки барои он хондам, ки ба шогирдонам дар бораи Шумо ва шеърҳоятон нақл кунам». Ба тарафам нигоҳ карду гуфт: «Апаи Ақлимоҳ, дар даврони донишҷӯӣ хеле ҳозирҷавоб будед, ҳозир ҳам ҳамонед, ки будед».

- Лоиқ бисёр босавод ва бофаҳм буд, - мегӯяд Зариф Ибод, ҳамсабақи ӯ, нависанда, шоир, драматурги тоҷик. - Вақти таҳсил дар донишкада на ба ҳамаи фанҳо диққат медод. Аз ҳама бештар ба фанни забон ва адабиёт таваҷҷуҳ дошт. Боре бо Лоиқ сари суҳбате нишаста будем, аз ӯ суол кардам: «чӣ хел шуд, ки ба шеърнависӣ рӯй овардӣ?» Гуфт: «сабаби шоир шуданам муаллими забон ва адабиёти даврони мактабиам аст. Ростӣ, ӯ ҳар дарс ба мо - шогирдон 10 луғат менавишт ва мо онҳоро аз худ мекардем. Яъне, ин сабабгори адабиётро дӯст доштани ман гашту адабиётро дӯст доштанам сабаби ба шеърнависӣ рӯй оварданам». Аммо ман дар ҷавоб гуфтам: «на, иштибоҳ мекунӣ, зеро агар сабаби шоир шуданат фақат он муаллим мешуд, пас, чаро дигар ҳамсабақонат ту барин ба шеъру шоирӣ машғул нашуданд?! Ту худ истеъдоди худододӣ дорӣ, яъне дар тинатат, ки шоирӣ ҳаст, ба ҳамин роҳ рафтӣ».
Ёде аз ҷавониҳои Лоиқ

Зариф Ибод мегӯяд, ки Лоиқ дар вақти дарс зиёд сухан намекард, бештар гӯш медод. «Дар курси панҷумиамон як ҳодисае шуд. Ҷонон Бобокалонова аз фанни адабиёти бачагона ба мо дарс мегуфт. Лоиқ лексияи муаллимаро наменавишт ва аз вай Бобокалонова пурсид, ки «Лоиқшоҳ, чаро маърӯзаи маро наменависӣ?». ӯ, ки бисёр бачаи нотарс ва далер буд, дар ҷавоб яку якбора гуфт, ки «чиро нависам?» Муаллима бисёр хафа шуд. Ин қазия то ба ҷое расид, ки ӯро аз донишгоҳ қариб пеш мекарданд. Лекин мо ҳамсабақон нагузоштем ва монеи ин кор шудем. Дар даврони Шӯравӣ корпартоӣ осон набуд ва мо ду гурӯҳ, ки бо ҳам иттифоқ будем, корпартоӣ кардем. Аз Кумитаи марказии Партияи Коммунистӣ намоянда омад, ҷамъомад гузарониданд ва ман дар ин ҷаласа баромад намудам, ки «гуноҳи Лоиқ чӣ бошад? Чаро ӯро пеш мекунед?» Баъди корпартоиҳо ӯро пеш накарданд. Хостанд шаш моҳ аз кумакпулӣ маҳрум созанд, аммо боз донишҷӯёни ҳарду гурӯҳ розӣ нашудем. Мо пешниҳод намудем, ки Лоиқ танҳо як моҳ аз кумакпулӣ маҳрум карда шавад. Ниҳоят, ба мақсади худ расидем ва ӯро як моҳ ба сифати ҷазо аз кумакпулӣ маҳрум карданду халос…»

Ҳамчунин, аз чи тавр хотима ёфтани ин қазия Ақлимо Баҳриддинова чунин ёдовар шуд. «Вақте ки соли 1987 олимпиадаи якуми мактаббачаҳо аз фанни забону адабиёти тоҷик дар шаҳри Панҷакент баргузор гардид, ман ҳамроҳи шогирдон ба он шаҳр рафта будам. Дар Панҷакент ҳамон муаллимаеро, ки ҳамроҳи Лоиқ муноқиша дошт, вохӯрдам. Фурсати мувофиқ пайдо шуду аз муаллима суол кардам, ки «он қазия бо чӣ анҷомид?» Муаллима гуфт: «Лоиқ пеши ман омада, як шеърро дар бораам навишту бахшиш пурсида рафт. Шеърро гирифтаму ӯро бахшидам».

Лоиқ ҳамеша ба шоирони навқалам кумак мекард, махсусан ҷавонони боистеъдодро бештар роҳнамоӣ ва дастгирӣ мекард. Ҳеҷ гоҳ ҳасуд набуд, ба дигарон ҳама вақт дасти ёрӣ мерасонд. «Боре дар утоқаш ҳамроҳ будем, ки наздаш нафаре шеър овард ва гуфт: «Устод, ҳаминро таҳлил кунед!». Лоиқ посух дод: «Ҳозир ман мехонам, шину бар рӯйи ман нигоҳ кун, ки ман чӣ хел мешавам. Аз рӯйи ҳамин фаҳм, ки шеърат ба ман маъқул мешавад ё не». Яъне, Лоиқ шартакигӯй буд, ҳамсуҳбаташ хафа мешавад ё не, барои ӯ фарқ надошт, гапашро рӯйирост мегуфт», - ба ёд меорад ҳамсабақи қӯрғонтеппагиаш З. Ибод.

Фаромӯз БОБОЕВ,
«Хатлон



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

«Душман»-и ширин ё ниёиши модари зор

«Душман»-и ширин ё ниёиши модари зор

Сиёсат, Ҳаёти иҷтимоӣ, Хабарҳо, Ҷавонон ва варзиш, Номаҳои Шумо
Ифтихори тоҷикии Аҳмадшоҳи Масъуд

Ифтихори тоҷикии Аҳмадшоҳи Масъуд

Сиёсат, Номаҳои Шумо
Фидоии забони модарӣ

Фидоии забони модарӣ

Фарҳанг ва адабиёт
Хаймаҳои ҳикматбори Хайём

Хаймаҳои ҳикматбори Хайём

Фарҳанг ва адабиёт, ИСМАТУЛЛО ҲАСАНОВ
Ақлимо Давроновна -- омӯзгоре бо ҳарфҳои бузург

Ақлимо Давроновна -- омӯзгоре бо ҳарфҳои бузург

Маориф ва илм, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА