Дар як сатр
» » Шамъи худсӯзе, ки қалбҳоро мунаввар месозад

Шамъи худсӯзе, ки қалбҳоро мунаввар месозад

6-02-2017, 09:15

Шамъи худсӯзе, ки қалбҳоро мунаввар месозад


Шинос шавед:

Ҷамила Санавбарова

29-уми майи соли 1967 дар шаҳри Қӯрғонтеппа дар оилаи омӯзгор чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1984 мактаби миёнаи №49-и ноҳияи Бохтар (ҳозира МТМУ №15-и шаҳри Қӯрғонтеппа)-ро хатм намудааст.

Соли 1984 ҳуҷҷатҳояшро ба филиали Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон ба номи Шевченко дар шаҳри Қӯрғонтеппа супорида, онро соли 1988 бомуваффақият хатм намуд.

Аз соли 1990 то инҷониб дар МТМУ №12-и шаҳри Қӯрғонтеппа ба ҳайси муаллимаи синфҳои ибтидоӣ кор мекунад.

Оиладор, соҳиби 1 фарзанд ва 2 набера мебошад.

Шиораш дар зиндагӣ сода, аммо пурҳикмат аст: «Дуруст тарбият кардани насли наврас».

Ӯ омӯзгори асилест, ки ҳастии худро ба донишандӯзии фарзандони халқ сарф менамояд;

Ӯмуаллимест, ки шогирдонашро мисли нури чашми хеш азиз медонад;

Ӯ устодест, ки барои босавод, бомаърифат, соҳибҳунар ва соҳибкасб шудани шогирдон шаборӯз заҳмат мекашад;

Ӯ тарбиятгарест, ки ҳар як шогирдаш чун инсони комил ба воя мерасад;

Ӯ шамъи худсӯзест, ки қалбҳои шогирдонро бо дониш мунаввар месозад;

Ӯро эҳсоси баланди масъулиятшиносӣ, худфидоӣ, муқаддас донистани рисолати касбӣ дар ҷомеа обрӯманд, боэҳтиром ва соҳибқадр гардонидааст;

Ӯинсонест, ки такрор надорад ва бо серталабӣ, соҳибхирадӣ, донишҳои мукаммал ва гуфтору рафтори шоистааш маҳбуби ҳамагон гаштааст.


Ӯ ҳамеша мекӯшад, ки ба эътимод ва таваҷҷуҳи шогирдони худ сазовор шавад, зеро дуруст медонад, ки агар тарбиятгар ба ин мақсад бирасад, ба ҳама комёбиҳо ноил хоҳад шуд. Ӯ таълиму тарбияи насли наврасро вазифаи худ медонад ва ин аст, ки беш аз нисфи умраш ба кори мактаб, пайи касби омӯзгорӣ сипарӣ шудааст. 26 сол боз ин омӯзгори асил дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №12-и шаҳри Қӯрғонтеппа ба хонандагони синфҳои ибтидоӣ дарс мегӯяд. Тӯли ин солҳо Ҷамила Санавбарова пайваста дар соҳибилм шудани насли наврас кӯшиш ба харҷ медиҳад, то насли шоистаи даврон, насли донишманду ватандор, насли ояндасози тоҷикро ба воя расонад.

- Дар назди худ омӯзгори асил, пеш аз ҳама, вазифаи тарбият кардан, илм омӯхтанро мегузорад, - мегӯяд Ҷамила Санавбарова, омӯзгори МТМУ №12. - Тавре ки Роҳбари давлат Эмомалӣ Раҳмон таъкид кардааст, бе пояи маънавии устувор ҷомеаро пеш бурдан мушкил мебошад. Аз ин рӯ, дар қалбу зеҳни кӯдакон, наврасону ҷавонон тарбия намудани ҳисси инсондӯстӣ ва завқи зебоипарастӣ вазифаи ҷонии ҳар як омӯзгор ба шумор меравад.

Ҷ. Санавбарова ҳамчунин зикр намуд, ки дӯст доштани кӯдакон, ба роҳи дуруст ҳидоят кардани онҳо, дар замири онҳо ҳисси миллиро ҷой намудан ва дар рӯҳияи хештаншиносиву ватандӯстӣ тарбия намудани насли наврас рисолати аслию азалии омӯзгор аст. Яъне дар баробари таълим додан ба шогирд ҳар як омӯзгор ба масъалаи тарбияи ӯ низ бояд мутаваҷҷеҳ бошад, зеро таълим ва тарбия, агар ба ин ду унсури маърифат диққати баробар дода шавад, ҷаҳонбинию ҷаҳонфаҳмии шогирдро беҳтар мекунад ва ӯро ҳамчун шахсият ба камол мерасонад.

Ҷ. Санавбарова дар масоили тарбият бештар ба ташаккули эҳсоси меҳанпарастӣ ва ғурури миллӣ, тоҷикият ва ҳувияти миллӣ дар шогирдонаш аҳамият медиҳад. Ба онҳо муддавом талқин мекунад, ки ба қадри сулҳу салоҳ ва ваҳдати миллӣ, ки сармояи бузурги маънавии инсоният аст, ба қадри ҳар ваҷаб хоки муқаддаси сарзамин бирасанд, шукронаи Ватанро ба ҷо оранд, сатҳи донишу савод ва ҷаҳонбинии худро такмил дода, дар ҳифзу ҳимояи арзишҳои миллию давлатдорӣ саҳмгузор бошанд. ӯ бо забони фасеҳу фаҳмо ба шогирдони хурдсолаш моҳияти ин арзиши бебаҳо – сулҳу осоишро дуруст шарҳ дода, аҳамияти онро возеҳу равшан тавзеҳ медиҳад.
* * * * *
Муаллиме, ки фақат ба шогирд чун падару модар муҳаббат дорад, беҳтар аз муаллимест, ки ҳамаи китобҳои рӯйи ҷаҳонро хондааст, аммо на ба кору на ба шогирдон муҳаббат надорад. Оне, ки дар хештар муҳаббат ба касбу муҳаббат ба шогирдонро омезиш медиҳад, муаллими комил ва асил аст.
(Аз дафтари қайдҳои Ҷ. Санавбарова)


- Муҳимтарин лаҳза барои камина бори аввал хондан ва навиштани кӯдакон мебошад, - мегӯяд Ҷ. Санавбарова. - Яъне ҳамон дам ки шогирде ҳарфи аввалинро аз худ мекунад, лаҳзаи беш аз ҳама шодибахш барои ман аст. Ҳоло шогирдонам дар синфи якум мехонанд ва то он марҳила, ки ба ҳиҷо хонданро ёд мегиранд, бисёр заҳмат мекашам, бо ҳар як кӯдак инфиродӣ кор мекунам. Зеро психологияи одамон, одатан, аз ҳамдигар фарқ мекунад, бахусус кӯдакон, ки дар шароитҳои гуногун мезиянду тарбия меёбанд, хислатҳои гуногун доранд. Омӯзгор бояд ба дили ҳар як шогирд роҳ ёбад, дар чеҳраи ӯ дигаргуниҳои авзои рӯҳашро пай барад, муносибаташ бо бачаҳо модарона бошад, то кӯдак худро дар муҳити ношиносу бегона ҳис накунад. Ман хушбахт ҳастам, ки омӯзгорам.

Ҳақ ба ҷониби онҳоест, ки мегӯянд, кори муаллимро осон набояд пиндошт, чун аз дастгоҳи кории ӯ на чӯбу оҳан, балки одам сайқалу тарбия меёбад. Ин аст, ки муаллима Ҷ. Санавбарова сазовори эътимод, эътиқод ва эҳтироми шогирдони бешумораш шудааст. ӯ барои шогирдонаш «Муаллимаи Ҷамила» аст, ки бо навозишу меҳрубонӣ номаш ба забон мегиранд ва чун модар дӯсташ медоранд.
* * * * *
- Чаро муаллим ба шабҳои сиёҳ танҳо менишинад?
- З-он, ки фардо ба шогирдонаш аз сафедиҳо сухан гӯяд…
(Аз дафтари қайдҳои Ҷ. Санавбарова)


Ҳатто дар замони ҷанги бародаркуш муаллима Ҷамила Санавбарова аз кори мактаб дасту дил барнакашид. Ҳарчанд сари вақт музди меҳнат намегирифт, рисолати омӯзгорияшро содиқона ва поквиҷдонона анҷом дод. Ба шогирдонаш бо муҳаббат ва эҳсоси боварӣ ба ояндаи нек сабақ медод ва дар замири онҳо сулҳписандӣ, эҳсоси бо ҳам дӯстона зиндагӣ кардан, хайрхоҳию хушназариро ташвиқ мекард. Маош намегирифт, вале ба шогирдонаш дарс мегуфт, то онҳо аз тарбия дур намонанду ба бероҳагардӣ машғул нашаванд.

Барояш душвор буд, аммо кӯшиш кард, ки мушкилиҳоро паси сар намояд. Китоб намерасид, иддае аз шогирдон ҳатто қаламу дафтар надоштанд. Замони ҷанги шаҳрвандӣ даҳҳо ҳазор ҷилд китобҳои дарсӣ дар китобхонаҳои мактабӣ нобуд шуданд, аёниятҳои таълимӣ намерасид. Хисороти дар он солҳои мудҳиш ба соҳаи маорифи водии Вахшрасида беш аз як миллиард сомонӣ ҳисоб шудааст. Маҳз дар он марҳилаи душвор муаллима Ҷамила хона ба хона мегашт, то шогирдонашро ба мактаб баргардонад. Ба волидон мефаҳмонид, ки ин ҷанг поён меёбад, аммо фарзандон набояд аз таҳсил канор монанд, ояндаи онҳоро бояд фикр кард. Волидонро дилпур мекард, ки ба фарзандонашон дар мактаб осебе намерасад.

- Солҳои ҷанги шаҳрвандӣ, дар ҳақиқат, дарс гуфтану илм омӯзонидан барои хонандагон бисёр мушкил буд, бахусус дар шаҳри Қӯрғонтеппа, - иброз дошт Ҷамила Санавбарова. - Дар ин айёми пуртаҳлука сарҷамъ намудани шогирдон, ҷо ба ҷо кардани мактаббачаҳо хеле душвор буд. Вале мо муваффақ шудем, ки дили мардумро, бахусус муҳассилонро ба мактаб гарм нигоҳ дорем, онҳоро ба омӯзишу парвариш фаро бигирем.

Солҳои ҷанги шаҳрвандӣ ва оқибатҳои бадгувори онро ба ёд оварда, муаллима мегӯяд, ки ҷавонони имрӯза бо дарназардошти хатарҳои афзояндаи ҷаҳон бояд ҳушёрию зиракии сиёсиро аз даст надиҳанд, фирефтаи таъсири исломи радикалӣ ва ҳар гуна гурӯҳҳои тундрав нашаванд, Ватани маҳбубамонро чун меҳри модар муқаддасу гиромӣ доранд.
* * * * *
Дарозтарин умр умри муаллим аст. ӯ ҳеҷ гоҳ намемирад. Шогирдони содиқаш ба ӯ умри ҷовидонӣ мебахшанд…
(Аз дафтари қайдҳои Ҷ. Санавбарова
)

Сино Шарифов, яке аз шогирдони Ҷамила Санавбарова, ки дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №12-и шаҳри Қӯрғонтеппа дар синфи 5-ум таҳсил мекунад, қайд намуд, ки ӯро бори аввал дар остонаи мактаб муаллима Ҷамила бо меҳру муҳаббати модарона пешвоз гирифтааст. «Муаллима ба ман хондану навиштанро омӯзонид. Бисёр сипосгузорам аз муаллимаам, ки дар чор соли хониш дасти маро гирифта, тарзи дуруст навиштани ҳарфу хондани китобҳоро ба ман омӯзонид. Минбаъд ман кӯшиш мекунам, ки бо таҳсили аъло ва рафтори намунавӣ номи ӯро, таълимоти хуби ӯро ба дигарон муаррифӣ намоям», - афзуд Сино.

- Омӯзгори асил наметавонад дар қалби худ ҳисси бадбинӣ дошта бошад, - гуфт Ҷамила Санавбарова. - Яъне мо кӯдаконро чун фарзанди худ дӯст медорем, ба онҳо меҳру муҳаббат дорем. Нафаре, ки дар замираш чунин хислат дида намешавад, наметавонад омӯзгори касбӣ бошад. Дар ҳама ҳолат омӯзгор ғамхори хонанда аст ва мехоҳад, ки шогирдаш донишманд шаваду баландтарин қуллаҳои илму инсониятро фатҳ намояд.

Ба андешаи ӯ, аз рӯйи қобилияти қабул кардан, фаҳмидану дарк намудани моҳияти дарс кӯдакони ҳозира аз кӯдакони даврони ҷанги шаҳрвандӣ фарқ мекунанд. «Кӯдакони насли нав қобилияти хуби дарккунӣ доранд, барномаи таълимро хуб аз худ мекунанд. Дар омодасозии кӯдакон ба мактаб боғчаҳои бачагона нақши калидӣ доранд. Кӯдаконе, ки дар муассисаҳои томактабӣ тарбия гирифтаанд, бо ҳушёрӣ ва чолокии худ фарқ мекунанд», - иброз дошт Ҷамила Санавбарова.

Саёҳат Файзиддинова, омӯзгори МТМУ №12, дар бораи ҳампешаю ҳамкори худ Ҷамила Санавбарова гуфт, ки аз ӯ дар кори омӯзишу парвариш бисёр чиҳо омӯхтааст. «Дар дарсҳои муаллима борҳо иштирок намудаам. Раванди таълимаш фарқкунанда аст. Бо шогирдони худ бисёр меҳрубон аст. Ҳар як супоришу мавзӯъҳое, ки муаллима дар дарс мегузарад, шогирдон онро хуб ҳазм ва иҷро мекунанд, ки ин аз касбияти баланди ӯ шаҳодат медиҳад. Ҳар кӯдаке, ки суст мехонад, дар алоҳидагӣ ба ӯ дарс мегӯяд», - зикр кард С. Файзиддинова.

Ҳарчанд заҳамоти қариб 30-солаи омӯзгории Ҷамила Санавбароваро танҳо бо як ифтихорнома аз мактаб қадр кардаанд, он гуна ки мегӯянд, мояи ифтихор ва обруи муаллим талабагонаш ҳастанд, ки нашъунамои хуби онҳо донаҳои умедбахши коштаи ӯ дар ҷамъият мебошанд.

Ҳоло шогирдони муаллима Ҷамиларо дар ҳама арсаҳои хоҷагии халқ вохӯрдан мумкин аст, ки сарбаландона адои хизмат мекунанд. Даҳҳо нафар табибон, ҳуқуқшиносон, рӯзноманигорон, омӯзгорон, тоҷирон, хизматчиёни давлатӣ, тарҷумонҳо ва фаъолони ҷомеа, ки парвардаи мактаби ӯянд, то ҳанӯз панду ҳидоятҳои устоди худ Ҷамила Санавбароваро, ки гуфтори нек, пиндори нек ва рафтори некро аз онҳо тақозо мекард, шиори зиндагии худ медонанд. Эътирофу эҳтироми мардумро нисбати худ муаллима беҳтарин нишони қадрдонӣ аз кори омӯзгориаш медонад, ки ҳалолаш бод!

Носирҷон МАЪМУРЗОДА,
Фаромӯз БОБОЕВ



Шарҳи хонандагон +

Матолиби дигар:

Баҳси омӯзгору шогирд бо чӣ анҷом меёбад?

Баҳси омӯзгору шогирд бо чӣ анҷом меёбад?

Ҷавонон ва варзиш, Маориф ва илм
Чаро омӯзгор бо либоси хоси наварӯсон ба мактаб меояд?

Чаро омӯзгор бо либоси хоси наварӯсон ба мактаб меояд?

Фарҳанг ва адабиёт, Хабарҳо, Маориф ва илм, ҲАНГОМА ПАҲЛАВОНОВА
Тақдири насли пешбарандаи давлат дар дасти омӯзгор аст

Тақдири насли пешбарандаи давлат дар дасти омӯзгор аст

Ҷавонон ва варзиш, Маориф ва илм
Тарбиятгари наслҳои ояндасоз

Тарбиятгари наслҳои ояндасоз

Маориф ва илм, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА
Ақлимо Давроновна -- омӯзгоре бо ҳарфҳои бузург

Ақлимо Давроновна -- омӯзгоре бо ҳарфҳои бузург

Маориф ва илм, НОСИРҶОН МАЪМУРЗОДА